‘สวัสดิการผู้พิทักษ์’ ความหวัง เพื่อคนข้างหลัง

“ผู้พิทักษ์ป่า” อาชีพที่ปิดทองหลังพระ ทำงานอยู่ภายใต้เงาของป่าผืนใหญ่และคอยดูแลสัตว์ป่าของประเทศไทยให้คงอยู่ แต่ใครจะรู้อาชีพที่เสี่ยงอันตราย ไม่ต่างกับทหารหรือตำรวจ กลับมีสวัสดิการหรือค่าตอบแทนที่สวนทางกันอย่างน่าตกใจ ในปัจจุบันเริ่มมีหลายหน่วยงานทั้งภาครัฐและภาคเอกชนเข้ามาช่วยเหลือ “ผู้พิทักษ์ป่า” เพื่อให้เจ้าหน้าที่และครอบครัวมีชีวิตที่ดีขึ้น การช่วยเหลือหรือสวัสดิการต่างๆ จะเพียงพอหรือไม่ การทำงานที่เสี่ยงอันตรายทั้งที่ในใจเป็นห่วงคนข้างหลังจะทุกข์ใจแค่ไหน ติดตามได้ในสารคดีสั้น ตอน สวัสดิการผู้พิทักษ์ “ความหวัง เพื่อคนข้างหลัง” ผลิตโดย: จิตติพรรดิ์ สวนมาลีกุล โครงการเมื่อปลาจะกินดาวออนไลน์ ปีที่ 17 จัดโดย ชมรมนักข่าวสิ่งแวดล้อม สมาคมนักข่าวนักหนังสือพิมพ์แห่งประเทศไทย และกรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

ทีมข่าวสิ่งแวดล้อม

ทีมข่าวสิ่งแวดล้อม

26/07/2019

มดลูกสุดท้าย…ของสัตว์ทะเล ‘ภูเก็ต’

ภูเก็ตเดินคล้องแขนมากับการพัฒนาอุตสาหกรรมตั้งแต่ยุคแร่ดีบุก ยางพารา สวนมะพร้าว และป่าชายเลน นอกจากทรัพยากรบนดิน ภูเก็ตเริ่มขุดลึกลงไปในทะเล เริ่มมีการพัฒนาอุตสาหกรรมประมง และอุตสาหกรรมการท่องเที่ยว กระทั่งภูเก็ตได้ชื่อว่าเป็นเมืองท่องเที่ยวระดับโลก เครื่องบินแลนดิ้งที่สนามบินภูเก็ตทุก 2 นาที หลังเกิดสึนามิที่ฝั่งตะวันตกของภูเก็ตในปี 2547 แนวคิดขยายการท่องเที่ยวมายังฝั่งตะวันออกของภูเก็ตจึงเริ่มต้นขึ้น แต่ด้วยสภาพภูมิประเทศของฝั่งตะวันออกคือพื้นที่ป่าชายเลน การพัฒนาการท่องเที่ยว ณ ฝั่งตะวันออกของภูเก็ตจึงเป็นการสร้างท่าเทียบเรือสำราญ ในปี 2559 รัฐบาลคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) มีนโยบายผลักดันให้ประเทศไทยเป็นมารีน่าฮับ หรือศูนย์กลางธุรกิจท่าเทียบเรือสำราญของอาเซียน ด้วยการสนับสนุนทั้งภาษีและข้อกฎหมายแก่กลุ่มทุนใหญ่ บ้านอ่าวกุ้ง ต.ป่าคลอก อ.ถลาง จ.ภูเก็ต คือ 1 ในพื้นที่เป้าหมายที่จะสร้างเป็นมารีน่า แต่ที่นี่มีแนวปะการังที่อุดมสมบูรณ์ ที่นี่มีป่าชายเลนผืนสุดท้ายของภูเก็ต ที่นี่มีผู้คนและชีวิต ภายใต้เวลาของการเดินคล้องแขนกันระหว่างเมืองกับการพัฒนาอุตสาหกรรม ผู้คนพื้นเมืองได้หายไป ป่าชายเลนผืนแล้วผืนเล่าได้หายไป กระทั่งเหลือป่าชายเลนผืนสุดท้าย ป่าชายเลนของชาวบ้านอ่าวกุ้งเป็นประหนึ่งมดลูกอนุบาลสัตว์ทะเล พวกเขาจึงลุกขึ้นมาปกปักมดลูกสุดท้ายของภูเก็ตฝั่งตะวันออกด้วยการคัดค้านโครงการก่อสร้างท่าเทียบเรือสำราญในชุมชน ขณะที่ลูกหลานของพวกเขา – ผู้คนตัวเล็กๆ ในภูเก็ตต้องเข้าไปอยู่ในห่วงโซ่อุปทานของการพัฒนาอุตสาหกรรมในระดับล่างสุด พวกเขาเป็นฟันเฟืองระดับล่างสุด เป็นพนักงานโรงแรม คนขับรถนำเที่ยว ขณะที่เมืองทั้งเมืองเริงรำในความเป็นไข่มุกแห่งอันดามัน เราจึงเห็นคนรุ่นใหม่ของภูเก็ตซึ่งส่วนมากยังชีพด้วยการเป็นพนักงานโรงแรม เริ่มพาตัวเองออกเรือไปจับปลาในทะเล บางคนบอกว่า นี่คืออาการบาดเจ็บทางมานุษยวิทยา เพราะท้องทะเลคือพื้นที่ตรวจสอบตนเอง […]

ทีมข่าวสิ่งแวดล้อม

ทีมข่าวสิ่งแวดล้อม

16/07/2019

ไทยติดโผ ‘ขยะพลาสติก’ ตกค้างอันดับ 6 ของโลก

ขยะพลาสติก เป็นเรื่องที่หลายประเทศทั่วโลกให้ความสำคัญและยกเป็นปัญหาที่ต้องแก้ไขอย่างเร่งด่วน ประเทศไทยมีขยะมากถึง 27 ล้านตันต่อปี ในจำนวนนี้เป็นขยะพลาสติกมากถึง 2 ล้านตัน ส่งผลทำให้การจัดอันดับล่าสุด ไทยติดโผประเทศที่มีขยะพลาสติกสะสมมากเป็นอันดับ 6 ของโลก รัฐบาลจึงหยิบยกปัญหาขยะพลาสติกเป็นวาระเเห่งชาติ ภายใต้โรดเเมปที่มีทั้งเเผนระยะสั้นระยะยาว เเต่จะสำเร็จหรือทำให้เกิดการเปลี่ยนเเปลงเป็นรูปธรรมได้หรือไม่ เป็นเรื่องที่คนไทยทุกภาคส่วนต้องตื่นตัวเเละขับเคลื่อนนโยบายนี้ไปพร้อมๆ กัน ผลิตโดย: สถาพร ด่านขุนทด โครงการเมื่อปลาจะกินดาวออนไลน์ ปีที่ 17 จัดโดย ชมรมนักข่าวสิ่งแวดล้อม สมาคมนักข่าวนักหนังสือพิมพ์แห่งประเทศไทย และกรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

ทีมข่าวสิ่งแวดล้อม

ทีมข่าวสิ่งแวดล้อม

15/07/2019

“เศรษฐกิจหมุนเวียน” ความหวังของการเปลี่ยนผ่านสู่การดำรงอยู่ที่ยั่งยืน

สารคดี: เมื่อปลาจะกินดาว#17 ผู้เขียน: วีรทัศน์ อิงคภัทรางกูร ระบบเศรษฐกิจ ถือกำเนิดขึ้นมาในช่วงเวลาพร้อมๆ กับการที่มนุษย์เริ่มรวมตัวอยู่ร่วมกันเป็นสังคม เกิดการติดต่อ ซื้อขาย แลกเปลี่ยน จนเรียนรู้และพัฒนากลไกที่สอดรับกับรูปแบบวิถีการใช้ชีวิตของผู้คน ตลอดจนวัฒนธรรมการปกครองที่แตกต่างกันไปในแต่ละดินแดน วิวัฒนาการของหลักคิดระบบเศรษฐกิจที่เราคุ้นเคยเรื่อยมา ทั้งที่ถูกขนานในนามของทุนนิยม สังคมนิยม หรือที่มีการผสมจนเกิดเป็นรูปแบบใดๆ สิ่งสำคัญที่จะถูกใช้เพื่อแบ่งแยกความแตกต่าง คือหลักการเป็นเจ้าของปัจจัยการผลิต และฐานคิดของการครอบครองผลประโยชน์ แต่ไม่ว่าในระบบเศรษฐกิจแบบใด สิ่งที่สำคัญกว่าและกลับไม่เคยถูกนับรวมไว้ในสมการ คือศักยภาพทรัพยากรในมุมมองของระบบนิเวศ ที่ทุกชีวิตล้วนมีส่วนร่วมเป็นเจ้าของ และมีไม่เพียงพอที่จะตอบสนองต่อการสูบไปใช้ผลิตสินค้าเพื่อการบริโภค ด้วยเป้าหมายเพียงเพิ่มผลกำไร ก่อนสิ่งที่ผลิตขึ้นมาใช้จะถูกทิ้งไปโดยไม่มีใครเหลียวแล ดังที่เราเรียกว่า เศรษฐกิจแบบเส้นตรง (Linear Economy) อย่างที่ผ่านมา วิธีการใช้ทรัพยากรของเราคือการ Take-Make-Dispose คือ ถลุง (Take) ดึงทรัพยากรจำนวนมหาศาลมาใช้ในราคาถูกที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ ก่อนจะนำมาผ่านกระบวนการ ผลิต (Make) ขายให้ลูกค้านำไปใช้งาน และเมื่อผลิตภัณฑ์หมดประโยชน์แล้วก็ ทิ้ง (Dispose) กลายเป็นขยะ วัฏจักรนี้ดำเนินเรื่อยมาเป็นเวลาหลักศตรวรรษ นับตั้งแต่ที่มีการปฏิวัติอุตสาหกรรมครั้งแรก จวบจนวันที่มนุษย์ได้เห็นทรัพยากรร่อยหรอลงต่อหน้าต่อตา และกำลังมีทีท่าว่าจะหมดไปภายในไม่ถึงช่วงอายุคน จากอัตราการใช้ทรัพยากรในปัจจุบัน รวมกับจำนวนประชากรที่กำลังเพิ่มขึ้นในทุกขณะ ทำให้มีการประเมินว่าภายในปี ค.ศ. 2030 […]

ทีมข่าวสิ่งแวดล้อม

ทีมข่าวสิ่งแวดล้อม

30/06/2019

เพิ่มพื้นที่ป่าอนุรักษ์ 25% ประโยชน์ของใคร?

“ภายในปี 2569 ประเทศไทยจะมีป่าอนุรักษ์เพิ่มขึ้นเป็น 25% ของพื้นที่ประเทศ” วิสัยทัศน์ใหม่ของกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ซึ่งประกาศเมื่อปี 2560 สอดรับกับแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 12 และแผนยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี ที่ต้องการให้ประเทศไทยมีพื้นที่ป่า 40% ของพื้นที่ประเทศไว้สำหรับการอนุรักษ์และนำมาใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน ตัวเลข 40% แบ่งออกเป็นการเพิ่มพื้นที่ป่าอนุรักษ์ให้ได้ 25% และเพิ่มพื้นที่ป่าสำหรับใช้ประโยชน์ทางเศรษฐกิจอีก 15% ปัจจุบัน รายงานสถานการณ์ป่าไม้ประเทศไทย โดย มูลนิธิสืบนาคะเสถียร ระบุว่าประเทศไทยมีพื้นที่ป่าประมาณ 31% หรือ 102 ล้านไร่ ในส่วนของป่าอนุรักษ์นั้นมีอยู่แล้วประมาณ 22% หากต้องการให้ครบ 25% กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ต้องเพิ่มพื้นที่ป่าอีกราว 7 ล้านไร่ หากบรรลุตามเป้าหมาย ประเทศไทยจะมีป่าธรรมชาติราว 80.75 ล้านไร่ ได้รับการดูแลภายใต้กฎหมายอนุรักษ์ที่เข้มแข็ง คือ พ.ร.บ.อุทยานแห่งชาติ และ พ.ร.บ.สงวนและคุ้มครองสัตว์ป่าฉบับใหม่ ที่เพิ่งประกาศใช้ไปเมื่อปลายเดือนพฤษภาคม 2562 […]

ทีมข่าวสิ่งแวดล้อม

ทีมข่าวสิ่งแวดล้อม

27/06/2019

“ก้นบุหรี่” ขยะวายร้ายตัวจิ๋วแห่งท้องทะเลไทย

เหรียญย่อมมีสองด้านฉันใด ท้องทะเลไทยก็ย่อมมีสองด้านฉันนั้น … ประเทศไทยได้ชื่อว่าเป็นประเทศที่มีชายหาดสวยงามที่สุดเป็นอันดับต้นๆของโลก แต่ผลวิจัยจากมหาวิทยาลัยจอร์เจีย เมื่อปี 2558 ระบุว่า ไทยถูกจัดให้อยู่ลำดับที่ 6 ของประเทศที่ทิ้งขยะลงทะเลมากที่สุดในโลกเช่นกัน ท่ามกลางจำนวนขยะมหาศาลเหล่านั้น “ก้นกรองบุหรี่”ถือว่าเป็นหนึ่งในขยะที่สร้างความเสียหายให้แก่ท้องทะเลไทยอย่างแสนสาหัส ใครจะเชื่อว่า บุหรี่ นอกจากจะมีผลร้ายต่อสุขภาพ ยังมีสามารถทำลายสิ่งแวดล้อมได้อย่างที่ใครก็คาดไม่ถึง ติดตามได้จากสารคดีเรื่อง “ก้นบุหรี่” ขยะวายร้ายตัวจิ๋วแห่งท้องทะเลไทย ผลิตโดย: อินทรชัย พาณิชกุล โครงการเมื่อปลาจะกินดาวออนไลน์ ปีที่ 17 จัดโดย ชมรมนักข่าวสิ่งแวดล้อม สมาคมนักข่าวนักหนังสือพิมพ์แห่งประเทศไทย และกรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

ทีมข่าวสิ่งแวดล้อม

ทีมข่าวสิ่งแวดล้อม

26/06/2019

“ฝุ่น PM2.5” มหันตภัยเงียบคร่าชีวิตคน

ด้วยปัจจัยการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจ การเปลี่ยนแปลงของโลก การรุกคืบของความเจริญสู่แวดล้อมที่ลดน้อยถอยลง คือ ตัวแปรของค่าฝุ่นที่ไต่อันดับแตะอันดับ 1 ของโลก อันเป็นอันตรายต่อร่างกายคนไทย มลพิษทางอากาศตัวร้ายนี้ยิ่งนานวันยิ่งสะสมส่งผลให้ผู้คนที่สูดดมเข้าไป หรือ ซึมซับทางผิวหนังยิ่งก่อให้เกิดอันตราย ทั้ง ถุงลมอักเสบ มะเร็งผิวหนัง โรคหัวใจ ที่ร้ายกว่านั้นแม้กระทั่งหญิงตั้งครรภ์ก็อาจจะส่งผลถึงบุตรในครรภ์ได้ ผลิตโดย: ภัทรชัย ปรีชาพานิช โครงการเมื่อปลาจะกินดาวออนไลน์ ปีที่ 17 จัดโดย ชมรมนักข่าวสิ่งแวดล้อม สมาคมนักข่าวนักหนังสือพิมพ์แห่งประเทศไทย และกรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

ทีมข่าวสิ่งแวดล้อม

ทีมข่าวสิ่งแวดล้อม

26/06/2019

ถึงเวลายืนข้างธรรมชาติ: จากอ่าวมาหยา ถึงการฟื้นฟูทะเลไทย

สารคดี: เมื่อปลาจะกินดาว#17 ผู้เขียน: เมธิรา เกษมสันต์ “ผมมาที่นี่เป็นครั้งแรกในปี 2523 ภาพที่เห็นในวันนั้น สามารถอธิบายได้ด้วยคำแสนสั้น สวรรค์… น้ำลงต่ำ ปะการังหลายสี หลากรูปทรง เป็นหมื่นเป็นแสน ฝูงปลาคลาคล่ำ สวรรค์เป็นคำบรรยายที่ใกล้เคียงที่สุด” – ผศ.ดร.ธรณ์ ธำรงนาวาสวัสดิ์ – บรรยายถึงอ่าวมาหยาในเฟซบุ๊กส่วนตัวเมื่อวันที่ 1 มีนาคม 2561 นับจากความประทับใจแรกกับอ่าวมาหยาในวันนั้น… ผ่านไป 38 ปี… ดร.ธรณ์ กลับมายืนที่เดิมอีกครั้ง เบื้องหน้าคือซากปะการังตายสุดลูกหูลูกตา เขาบรรยายถึงอ่าวมาหยาในเฟซบุ๊กต่อว่า “ผมใช้เวลานานในการตามหา ในที่สุดผมก็เจอปะการังหนึ่งก้อน หนึ่งก้อนที่หลงเหลือมาให้เห็นในวันนี้ รอบด้านคือปะการังตาย ไม่ใช่เพิ่งตาย แต่ตายมาเรื่อยๆ ตายสะสมกันมาตลอด 38 ปี ในอ่าวแห่งนี้อาจมีปะการังก้อนสองก้อนสาม แต่ผมไม่อยากตามหาอีกแล้ว แค่ก้อนเดียวพอแล้ว…เกินพอ” …ปะการังก้อนสุดท้ายแห่งอ่าวมาหยา… ดร. ธรณ์ ตั้งชื่อบทความเช่นนั้น นับตั้งแต่ภาพยนตร์เรื่อง The Beach เข้าฉายในปี 2543 ชื่อเสียงของอ่าวมาหยาก็ระบือไกลทั่วโลก นักท่องเที่ยวแห่กันมาไม่เว้นแต่ละวัน […]

ทีมข่าวสิ่งแวดล้อม

ทีมข่าวสิ่งแวดล้อม

26/06/2019

‘ฝุ่นจิ๋ว’ ม่านหมอกมรณะ วิกฤตที่รอการแก้ไขอย่างยั่งยืน

สารคดี: เมื่อปลาจะกินดาว#17 ผู้เขียน: เอกชัย จั่นทอง ช่วงปลายเดือนธันวาคม 2561 ที่ผ่านมา เกิดความแตกตื่นในกรุงเทพมหานคร เมื่อฝุ่นละอองขนาดเล็ก หรือ PM2.5 สร้างผลกระทบต่อสุขภาพประชาชนอย่างไม่ลดละ กลับกันยังทวีความรุนแรงจนหลายคนเกิดอาการเจ็บป่วย ขณะนั้นกรุงเทพมหานครถูกห่อหุ้มด้วยฝุ่นละอองจนขาวโพลน โรงเรียน บริษัท หลายแห่งประกาศหยุดงาน ประชาชนกว่า 90% ต้องสวมหน้ากากอนามัยออกจากบ้านเพื่อป้องกันฝุ่นทั่ว ไม่ใช่เพียงกรุงเทพฯ ต้องเผชิญฝุ่นละอองขนาดเล็ก ภาคเหนือตอนบน อาทิ เชียงใหม่ แพร่ แม่ฮ่องสอน ฯลฯ ต่างประสบปัญหาฝุ่นละอองอย่างหนักเช่นกัน จากสภาพภูมิประเทศเป็นแอ่งกระทะและภูเขาล้อมรอบ บวกกับการเผาป่า เผาซังข้าว ซังข้าวโพด จนเกิดการสะสมหมอกควันและฝุ่นพิษในอากาศสูงมาก สอดคล้องกับที่ ศุภชัย เอี่ยมสุวรรณ ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่ แถลงยืนยันปัญหาผ่านคลิปวิดีโอผ่านเฟซบุ๊กที่ใช้ชื่อว่า ‘PR Chiang Mai’ เมื่อวันที่ 12 มีนาคม 2562 ใจความสำคัญในแถลงชี้แจงสาเหตุปัญหาหมอกควันที่สูงขึ้นใน จ.เชียงใหม่ เกิดจากลมที่พัดสู่ภาคเหนือ ประกอบกับหมอกควันจากด้านใต้ของจังหวัดที่มาจากต่างพื้นที่และหมอกควันจากแนวชายแดน รวมถึงการลักลอบเผาป่า ทำให้เกิดหมอกควันหนาแน่นไม่กระจายตัว หลายครัวเรือนต้องจมอยู่กับผลกระทบต่อสุขภาพ ประเทศไทยเผชิญกับปัญหาฝุ่นละอองขนาดเล็กมาตลอด […]

ทีมข่าวสิ่งแวดล้อม

ทีมข่าวสิ่งแวดล้อม

04/06/2019

โลกร้อน-ควันหนา-ควันหนา-โลกร้อน: ความเชื่อมโยงมลพิษทางอากาศ และการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

สารคดี: เมื่อปลาจะกินดาว#17 ผู้เขียน: ปรัชญ์ รุจิวนารมย์ นักวิจัยสิ่งแวดล้อม และโครงการสิ่งแวดล้อมแห่งสหประชาชาติ (United Nations Environment Programme: UNEP) เผยปัญหามลภาวะทางอากาศกรณีฝุ่นควัน PM2.5 มีความสัมพันธ์อย่างยิ่งกับปัญหาสภาวะโลกร้อน จากหลักฐานทางวิทยาศาสตร์และการสังเกตการณ์เก็บข้อมูลความรุนแรงของปัญหาหมอกควันภาคเหนือในช่วงห้าปีที่ผ่านมาชี้ชัดว่า สภาพภูมิอากาศที่แปรปรวนขึ้นทุกปีโดยเฉพาะอย่างยิ่งอากาศร้อนและแห้งแล้ง ส่งผลให้ปัญหาฝุ่นควันทวีความรุนแรง ยิ่งไปกว่านั้น ยังพบว่าปัญหาไฟป่าและฝุ่นควัน PM2.5 ส่งผลให้สภาพภูมิอากาศร้อนยิ่งขึ้น ส่งผลกระทบต่อเนื่องกันเป็นลูกโซ่ ผศ.ดร.สมพร จันทระ หัวหน้าศูนย์วิจัยวิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อม คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ให้ข้อมูลว่า ตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ 2562 เป็นต้นมา หลายจังหวัดภาคเหนือประสบปัญหามลภาวะทางอากาศจากฝุ่นควัน PM2.5 หรือฝุ่นละอองขนาดเล็กไม่เกิน 2.5 ไมครอน จากการเผาในที่โล่งรุนแรงขึ้นกว่าปีที่ผ่านมา จากการตรวจสอบข้อมูลคุณภาพอากาศพบว่า ช่วงฤดูแล้งปีนี้หลายจังหวัดทางภาคเหนือประสบปัญหามลพิษทางอากาศจาก PM2.5 เกินค่ามาตรฐานนานกว่า 30 วันติดต่อกัน ยิ่งไปกว่านั้น แม้ว่าโดยทั่วไปปัญหาฝุ่นควันในภาคเหนือจะเริ่มคลี่คลายช่วงหลังสงกรานต์ และคุณภาพอากาศจะเริ่มกลับเข้าสู่ภาวะปรกติในช่วงย่างเข้าสู่ฤดูฝนในเดือนพฤษภาคม หากแต่คุณภาพอากาศในภาคเหนือปีนี้มีทีท่าว่าจะดีขึ้นช้ากว่าปรกติ ผศ.ดร.สมพร เปิดเผยว่า ในบางพื้นที่ เช่น จ.เชียงใหม่ และเชียงราย ค่าฝุ่นควัน […]

ทีมข่าวสิ่งแวดล้อม

ทีมข่าวสิ่งแวดล้อม

03/06/2019