“นกแอ่นทุ่งเล็ก หาดหินริมโขงเชียงราย” บันทึกเพื่อนนก สงกรานต์ 2567

Green Shot : ภาพและคำ โดย Chak Kineesee

นกแอ่นทุ่งเล็ก (Small Pratincole) คงอยากจะถามใครบางคนว่ามันเกิดอะไรขึ้นกับบ้านหรือพื้นที่ที่วางไข่ของฉัน บางวัน ระดับน้ำในแม่น้ำโขงถึงเพิ่มสูงผิดปกติ จนท่วมหาดหินกรวดกลมโดยไม่มีฝนตก

(ภาพ : Chak Kineesee)

ในช่วงฤดูแล้งของแต่ละปี จะเกิดระบบนิเวศหาดหินกรวดกลม หาดทรายโผล่ขึ้นมาบนเกาะกลางแม่น้ำโขง พื้นที่เหล่านี้คือบ้านที่อยู่อาศัยของนกน้ำทั้งนกประจำถิ่นและนกอพยพ เพราะเป็นพื้นที่ปลอดภัยจากศัตรูอื่นๆจากภายนอกยากที่จะเข้ารบกวน

ด้วยเหตุผลอะไรก็ไม่ทราบทำไมนกบางชนิดไม่ทำรังเหมือนนกทั่วไป

จะด้วยความขี้เกียจ หรือไม่หรือเป็นความฉลาดในปรับตัวให้เข้ากับสภาพแวดล้อมของนกแอ่นทุ่งเล็กก็ได้ ที่แน่ๆคือธรรมชาติของนกนี้วางไข่โดยไม่สร้างรัง แต่จะวางไข่พรางไปกับพื้นหาดหินกรวดกลม หาดทราย บนเกาะกลางแม่น้ำโขง จนบางครั้งยากที่สังเกตเห็นได้โดยง่าย

(ภาพ : Chak Kineesee)

นอกจากนี้พฤติกรรมการกกไข่ก็แตกต่างจากนกที่ทำรัง

จากการสังเกตดูคือในช่วงบ่ายที่มีอากาศร้อนจัด พ่อแม่นกจะผลัดกันเอาขนหน้าอกและใต้ท้องให้เปียกน้ำ อาจจะเพื่อนำความเย็นของแม่น้ำโขงไปลดอุณหภูมิของไข่ที่อยู่ท่ามกลางแสงแดดจัด

(ภาพ : Chak Kineesee)

ปัจจุบัน แหล่งดำรงชีพของนกแอ่นทุ่งเล็กกำลังถูกคุกคามอย่างหนักโดยเขื่อนในแม่น้ำโขงตอนบน เพราะเมื่อเขื่อนตอนบนปล่อยน้ำมามากเกิน (เกินระดับ 2.6 เมตร ที่สถานีวัดอำเภอเชียงแสน) จะทำให้พื้นที่หาดหินกรวดกลม และหาดทรายบนเกาะกลางแม่น้ำจะถูกน้ำท่วมเกือบทั้งหมด ย่อมส่งผลกระทบต่อพื้นที่แหล่งวางไข่ เลี้ยงลูกของนกแอ่นเล็กอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ทำให้ไข่นกจมน้ำและเน่าเสีย ลูกนกที่ยังบินไม่ได้อาจจมน้ำตาย

จากการติดตามและสังเกตปัจจุบันประชากรของนกแอ่นทุ่งเล็กได้ลดลงอย่างเห็นได้ชัด ในอดีตพ่อแม่น้ำมีการรวมฝูงบินร่อนส่งเสียงร้องรอบแต่ละหาดมากกว่า 100 ตัว ปัจจุบันภาพนี้ค่อนข้างจะเห็นได้น้อยลง

เพื่อนนก 12 เมย. 67

(ภาพ : Chak Kineesee)