จับตา “สานะคาม” อีกเขื่อนบนลำโขง คลื่นร้อน “PNPCA” ก่อนสิ้นปี

สทนช. เตรียมจัดเวทีรับฟัง PNPCA โครงการเขื่อนสานะคาม กลางธันวาคมที่จ.เลย เครือข่ายคนริมโขงอีสานตั้งคำถาม “รับฟังแล้วไม่มีผลต่อการตัดสินใจ ค่าก็แค่พิธีกรรม ?” ทนายสิ่งแวดล้อมชี้ “กระทบ 7 จังหวัด จัดรับฟังแค่ 1 รับไม่ได้ – แม้จะมีค่าแค่พิธีกรรม ก็ต้องทำให้ถูกต้อง” 

(ภาพ : pnpca-sn.onwr.go.th)

ดันขยับก่อนสิ้นปี ดีเดย์ 16 ธันวา

รายงานข่าวล่าสุดเปิดเผยความคืบหน้าของการดำเนินโครงการเขื่อนสานะคาม อีกหนึ่งโครงการเขื่อนบนลำน้ำโขงที่คาดว่าจะถูกวิพากษ์วิจารณ์โต้เถียงมากอีกโครงการ ระบุว่ามีความเคลื่อนไหวเตรียมจัดเวทีรับฟังความเห็นคนในพื้นที่ ภายในเดือนธันวาคม 2564 นี้

“เท่าที่เราได้ยินข่าวคือ สทนช.กำหนดจัดรับฟังความเห็นเวที PNPCA เขื่อนสารคาม ที่เชียงคาน จ.เลย วันที่ 16 ธ.ค.” อ้อมบุญ ทิพย์สุนา ตัวแทนเครือข่ายสภาองค์กรชุมชน ตำบลลุ่มน้ำโขง 7 จังหวัดภาคอีสานเปิดเผย

เขื่อนสานะคาม เป็นโครงการก่อสร้างเขื่อนผลิตไฟฟ้าพลังน้ำขนาดความยาว 909 เมตร สูง 56.2 เมตร กำลังการผลิตไฟฟ้าติดตั้ง 684 เมกะวัตต์ เป็นเขื่อนแบบน้ำไหลผ่าน (run-of-river) 

หัวงานเขื่อนตั้งอยู่ในเขตเมืองสานะคาม ระหว่างแขวง (จังหวัด) ไซยะบุรีและนครหลวงเวียงจันทน์ ห่างจากชายแดนไทย-ลาว จ.เลย ราว 2 กิโลเมตร มูลค่าโครงการ 2,073 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ (69,161 ล้านบาท) คาดว่าจะใช้เวลาก่อสร้างแล้วเสร็จภายใน 8 ปี

สปป.ลาว แจ้งMRCS วันที่ 9 ก.ย.62 โครงการไฟฟ้าพลังน้ำเขื่อนหลวงสานะคาม ซึ่งต้องดำเนินการตามระเบียบปฏิบัติ เรื่อง การแจ้ง การปรึกษาหารือล่วงหน้า และข้อตกลง (PNPCA) กรอบระยะเวลา 6 เดือน

การประชุมคณะกรรมการร่วมฯ สมัยวิสามัญ เมื่อวันที่ 30 มิ.ย.63 ได้มีการรับรองร่างถ้อยแถลง (Statement) HPP หลวงพระบาง ร่างแผนปฏิบัติการร่วม (Joint Action Plan) HPP หลวงพระบาง และพิจารณาให้เริ่มกระบวนการปรึกษาหารือล่วงหน้าตาม PNPCA HPPเขื่อนสานะคาม ในวันที่ 30 กรกฎาคม 2563

ต่อมา MRCS ได้แจ้งเชิญประชุมคณะJoint Committee Working Group: JCWG ครั้งที่ 1 ในวันที่ 30 กรกฎาคม 2563 ผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์ เพื่อเริ่มกระบวนการปรึกษาหารือล่วงหน้าภายใต้ PNPCA สร้างความเข้าใจร่วมกันเกี่ยวกับภาพรวมของโครงการ พิจารณาร่าง Scoping Assessment Report แนวทางการจัดทำร่างรายงานทบทวนด้านเทคนิค (Technical Review Report: TRR) พิจารณาการดำเนินการ PC ที่ผ่านมา Roadmap ของโครงการนี้ และพิจารณาแนวทางการจัดการประชุม ผู้มีส่วนได้เสียระดับภูมิภาคครั้งแรก ตลอดจนการจัดประชุม JCWG ครั้งที่ 2

เขื่อนสานะคาม เป็นโครงการเขื่อนกั้นแม่น้ำโขงสายประธานแห่งที่ 6 ของ สปป.ลาวโดยเขื่อนไซยะบุรีเป็นเพียงแห่งเดียวที่ก่อสร้างเสร็จและเดินเครื่องผลิตไฟฟ้าแล้ว อีก 5 แห่ง ได้แก่ เขื่อนปากแบง ปากลาย ปากชม หลวงพระบาง และสานะคาม ยังอยู่ในขั้นตอนการวางแผน

(ภาพ : pnpca-sn.onwr.go.th)

กระทบ 7 จังหว้ด จัดรับฟังแค่ 1 ?

“สทนช.หารือมาว่าจะจัดเวทีที่ เชียงคานจุดเดียว ในวันที่ 16 ธค.ค่ะ เห็นว่าจะจัดเพียงเวทีเดียว ไม่จัดทั้ง 7 จังหวัดลุ่มน้ำโขง ได้ยินว่าการจัดการก็ยุ่งยากมากพอสมควร แต่ก็เป็นหน้าที่ของหน่วยงานที่รับผิดชอบ ต้องเอื้ออำนวยความสะดวก และสร้างการมีส่วนร่วมของประชาชน

เท่าที่ทราบ ครั้งที่แล้ว ข้อมูลไม่โอเค และไทยเองไม่รับ ขอให้ปรับแก้ เพิ่มเติม ครั้งนี้ส่งกลับมาอีกรอบ พร้อมข้อมูล” อ้อมบุญเปิดเผย

“รับไม่ได้” อย่างน้อยต้องมีจังหวัดละเวที เป็นหน้าที่ สทนช.

“ความเห็นเบื้องต้น คิดว่าเป็นการทำที่ไม่ถูกต้องตามหลักการรับฟังความเห็น เพราะผู้ได้รับผลกระทบมีอย่างน้อยทั้ง 7 จังหวัดอีสานริมน้ำโขง ควรจะต้องจัดทั้ง 7 จังหวัดเป็นอย่างน้อย หากจัดเวทีเดียวจะเท่ากับทำให้เข้าไม่ถึงข้อมูลและการรับฟังความเห็น

ต้องเสนอให้จัดอย่างน้อยในทุกจังหวัดค่ะ และหากเป็นได้ต้องจัดในทุกอำเภอที่ติดแม่น้ำโขงเป็นอย่างน้อย การจัดเพียงที่เดียวที่เชียงคานไม่ถูกต้องแน่นอน เราน่าจะต้องทำหนังสือแจ้งและขอให้ยกเลิกนะคะ เราต้องขอให้ สทนช.จัดทุกจังหวัดค่ะ เพราะเป็นหน้าที่ที่ต้องจัดค่ะ” ส.รัตนมณี พลกล้า ทนายสิ่งแวดล้อม ศูนย์ข้อมูลชุมชน (Community Resource Centre, CRC) แสดงความเห็น

คำถามใหญ่กว่า : PNPCA มีค่าแค่พิธีกรรม ?

ตัวแทนเครือข่ายสภาองค์กรชุมชน ตำบลลุ่มน้ำโขง 7 จังหวัดภาคอีสานเปิดเผยว่า ประเด็นสำคัญที่สุดในเรื่องนี้ที่เครือข่ายให้ความสำคัญคือเรื่องสถานะของเวที 

“คือเรื่องสถานะของเวที PNPCA ที่ไม่มีสถานะในการตัดสินใจ” อ้อมบุญกล่าว

โดยกติกา PNPCA ประเทศสมาชิกแม่น้ำโขง 4 ประเทศ ได้แก่ ไทย ลาว กัมพูชา เวียดนาม ไม่มีสิทธิในการ “ยับยั้ง” และไม่มีสิทธิในการดำเนินการ “ฝ่ายเดียวโดยไม่คำนึงถึงผู้อื่น” อีกทั้งไม่ได้เป็นกระบวนการตัดสินใจต่อโครงการว่า”ให้หรือไม่ให้ก่อสร้าง” แต่เป็นการให้ประเทศสมาชิกอื่นตกลงกำหนดมาตรการร่วมกันในการป้องกันผลกระทบข้ามพรมแดนเท่านั้น

“ถึงเป็นพิธีกรรมก็ต้องจัดให้ถูกต้อง แต่จัด 1 จังหวัด ไม่ถูกต้องแน่นอน หากเป็นแบบนั้นชาวบ้านก็ไม่ควรเข้าร่วม และทำหนังสือคัคค้าน หากเข้าร่วมก็จะถูกเหมาได้ว่า จัดถูกต้องแล้วเพราะมีคนมาครบทุกจังหวัด” ทนายส. ให้ความเห็น

รายละเอียดเพิ่มเติม : ภาพรวมโครงการเขื่อนสานะคาม