คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนฯ เสนอรัฐบาล “ชะลอดันแก่งกระจานมรดกโลก”

คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนฯ ส่งจดหมายถึงนายกฯ วันนี้ เสนอรัฐบาลชะลอดันผืนป่าแก่งกระจานเป็นมรดกโลก ห่วงสถานการณ์สิทธิมนุษยชนกรณีกะเหรี่ยงบางกลอยยังไม่คลี่คลาย แม้จะมีกลไกคณะกรรมการ 5 ชุด 

วันนี้ (13 กรกฎาคม 2564) คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) เผย ได้ยื่นหนังสือถึงพลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา ในฐานะนายกรัฐมนตรี และประธานคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยอนุสัญญาคุ้มครองมรดกโลก เสนอให้รัฐบาลชะลอการเสนอขึ้นทะเบียนกลุ่มป่าแก่งกระจานเป็นมรดกโลกทางธรรมชาติออกไปก่อน จนกว่าปัญหาสิทธิของกลุ่มชาติพันธุ์กะเหรี่ยงบางกลอยจะคลี่คลาย

หนังสือ ลงวันที่ 12 กรกฎาคม 2564 ระบุว่า กสม. เห็นถึงคุณค่าของการขึ้นทะเบียนกลุ่มป่าแก่งกระจานเป็นมรดกโลกทางธรรมชาติ อย่างไรก็ตาม จากการติดตามเฝ้าระวังสถานการณ์และตรวจสอบ กสม. มีข้อเสนอเพื่อพิจารณาดังกล่าว

ทั้งนี้ การส่งหนังสือดังกล่าว เป็นผลจากการประชุมของกสม. ด้านการคุ้มครองและมาตรฐานการคุ้มครองสิทธิมนุษยชน ครั้งที่ 32/2564 (7) ณ สำนักงานกสม. 

นักเรียนหมู่บ้านโป่งลึก-บางกลอยในอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน (ภาพ: ภาคีsaveบางกลอย)

ยังไม่คลี่คลาย ปัญหาสิทธิมนุษยชนบางกลอย

กสม.ตั้งข้อสังเกตว่า ข้อกังวลสิทธิมนุษยชนชาวกะเหรี่ยงในพื้นที่กลุ่มป่าแก่งกระจานบังไม่ได้รับการแก้ไขอย่างเป็นรูปธรรมและยั่งยืน แม้คณะกรรมการมรดกโลกขององค์การการศึกษาวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (UNESCO) ได้แสดงข้อกังวลไว้ เช่น การโต้แย้งข้อเท็จจริงเกี่ยวกับสิทธิในพื้นที่ดั้งเดิมของกะเหรี่ยงบางกลอย

นอกจากนี้ แม้ภาครัฐได้พยายามแก้ไขปัญหาโดยการจัดสรรพื้นที่ให้กลุ่มกะเหรี่ยงบางกลอยที่ถูกย้ายออกจากพื้นที่ดั้งเดิมแล้ว แต่ในทางปฏิบัติยังประสบปัญหาในการใช้ประโยชน์จากที่ดินที่ได้รับการจัดสรรอย่างจำกัด ไม่ครบถ้วน และสภาพดินไม่สามารถทำกินได้อย่างเพียงพอ 

ต่อมา ต้นปี 2564 นี้ ชาวบางกลอยบางส่วนได้กลับเข้าไปทำกินและอยู่อาศัยในพื้นที่ดั้งเดิม ทำให้ถูกจับกุมและเกิดข้อขัดแย้ง กระทั่งช่วงมีนาคม ได้มีการแก้ไขปัญหาตามคำสั่งสำนักนายกรัฐมนตรีและตั้งคณะอนุกรรมการ 5 ด้านขึ้นมา เพื่อแก้ไขปัญหาข้อขัดแย้งให้เกิดผลเป็นรูปธรรมอย่างยั่งยืน 

“แต่จนถึงปัจจุบันยังไม่มีผลการดำเนินการและข้อสรุปที่เป็นรูปธรรม ในขณะที่ชาวบางกลอยส่วนหนึ่งที่ถูกจับกุมกำลังถูกดำเนินคดีตามขั้นตอนของกฎหมาย”

 พรประไพ กาญจนรินทร์ (ภาพ: กสม.)

เสนอชะลอดันแก่งกระจานมรดกโลก

กสม. ระบุว่า ขอเสนอให้รัฐบาลชะลอการเสนอขึ้นทะเบียนกลุ่มป่าแก่งกระจานเป็นมรดกโลกทางธรรมชาติออกไปก่อน จนกว่าปัญหาดังกล่าวจะคลี่คลายและได้รับการยอมรับจากทุกภาคส่วน 

“ทั้งนี้ เมื่อปัญหาต่าง ๆ ได้รับการแก้ไขอย่างเหมาะสมแล้ว กสม. พร้อมที่จะสนับสนุนการขึ้นทะเบียนกลุ่มป่าแก่งกระจานเป็นมรดกโลกทางธรรมชาติต่อไป”

พรประไพ กาญจนรินทร์ ประธาน กสม. ย้ำว่า

“กลุ่มชาติพันธุ์กะเหรี่ยงบางกลอยมีลักษณะเป็นชุมชนท้องถิ่นดั้งเดิม ซึ่งควรได้รับการคุ้มครองสิทธิในการอนุรักษ์ ฟื้นฟูอัตลักษณ์และวิถีชีวิตของตน รวมทั้งมีส่วนร่วมกับภาครัฐในการบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน ตามที่รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย 2560 และหนังสือสัญญาที่ประเทศไทยเป็นภาคีและมีพันธกรณีที่จะต้องปฏิบัติตามได้ให้การรับรองไว้”

การประชุมคณะกรรมการมรดกโลกสมัยสามัญ ครั้งที่ 44 มีกำหนดจัดออนไลน์ ระหว่างวันที่ 16 – 31 กรกฎาคม 2564 โดยนับตั้งแต่วันที่ 24 เป็นต้นไปจะเริ่มกระบวนการพิจารณารายชื่อเสนอขึ้นมรดกโลก ซึ่งปีนี้มีทั้งหมด 39 แห่ง ในจำนวนนั้น 5 แห่งถูกเสนอขึ้นเป็นมรดกโลกทางธรรมชาติ

ผืนป่าแก่งกระจานมีกำหนดพิจารณาวันที่ 26 กรกฎาคม เวลา 16.30 – 18.30 น. (ประเทศไทย) พร้อมกับอีกสามพื้นที่ธรรมชาติ ได้แก่ เกาะ Amami-Oshima ทางตอนใต้ประเทศญี่ปุ่น ที่ราบลุ่มน้ำขึ้นถึง Getbol สาธารณรัฐเกาหลี และพื้นที่ชุ่มน้ำ-ป่าฝน Colchic ประเทศจอร์เจีย