จับกระแสสิ่งแวดล้อม: วิกฤต COVID-19 สะเทือนความมั่นคงทางอาหารคนเมือง

สำรวจปรากฎการณ์คนเมืองแห่กักตุนสินค้าอาหาร หลังรัฐบาลประกาศ พรก.ฉุกเฉิน ปิดเมืองใหญ่ทั่วประเทศ สะท้อนปัญหาความไม่มั่นคงทางอาหารคนเมือง พบส่วนใหญ่ครอบครัวคนเมืองไม่สามารถผลิตอาหารเลี้ยงตนเองได้ ต้องพึ่งพิงตลาด – ซูเปอร์มาเก็ตเป็นหลัก

จากสถานการณ์การระบาดของไวรัส COVID-19 ทั่วโลก จนทำให้รัฐบาลหลายประเทศรวมถึงไทยออกประกาศขอความร่วมมือให้ประชาชนอยู่แต่กับบ้าน รวมถึงปิดห้างร้าน สถานที่สาธารณะ ชั่วคราว เพื่อป้องกันการแพร่กระจายเชื้อไวรัส COVID-19 พบว่าคนเมืองทั้งในกรุงเทพมหานคร และเมืองใหญ่อื่นๆทั่วโลก ต่างประสบปัญหาเดียวกันหลังจากพบว่า กระแสความตื่นตระหนกจากการระบาด COVID-19 ทำให้เกิดการแห่กักตุนอาหาร และสินค้าจำเป็นไปทั่ว

ชั้นวางไข่ที่ใกล้ว่างเปล่า ภายหลังผู้บริโภคในเมืองต่างกักตุนสินค้าอาหารรับมาตรการปิดเมือง / สำนักข่าวสิ่งแวดล้อม / ปรัชญ์ รุจิวนารมย์

คุณปอม ผู้เป็นมนุษย์เงินเดือนคนหนึ่งในกรุงเทพมหานคร เปิดเผยกับสำนักข่าวสิ่งแวดล้อมว่า ถึงแม้ว่าส่วนตัวจะไม่ได้รู้สึกตกใจกับการออกมาตรการปิดเมืองตามประกาศ พรก.ฉุกเฉิน เมื่อวันที่ 25 มีนาคม และไม่ได้กักตุนอาหารมากกว่าปกติ เพียงแต่ซื้อไข่ แป้งสาลี และเนื้อสัตว์แช่แข็ง เก็บไวตามปกติ แต่ก็เห็นว่าสินค้าอาหารหลายอย่างในตลาดเริ่มขาดแคลน หรือมีราคาสูงขึ้น โดยเฉพาะ ไข่

จากการสำรวจตลาดในพื้นที่ อ.บางกรวย จ.นนทบุรี ได้แก่ ตลาดพระรามห้า, ตลาดสวนผัก, วิลล่ามาร์เก็ต, ท๊อป ซูเปอร์มาเก็ต และกูร์เมต์ มาร์เก็ต เมื่อวันที่ 26 มีนาคม โดยผู้สื่อข่าวสำนักข่าวสิ่งแวดล้อมก็พบว่า สินค้าอาหารหลายรายการในตลาด และซูเปอร์มาเก็ต เกิดสภาวะขาดตลาด หรือมีราคาแพงขึ้นจริง อาทิ ไข่ นม และเครื่องอาหารกระป๋องหลายชนิด โดย ไข่ เป็นสินค้าที่ขาดตลาดมากที่สุด

สภาวะสินค้าอาหารขาดตลาดและมีราคาแพงขึ้นไม่เพียงแต่กระทบกรุงเทพฯ และปริมณฑลเท่านั้น แต่เขตพื้นที่เมืองหลายแห่งทั่วประเทศก็ประสบปัญหาเช่นเดียวกัน ซัยฟูดิน สุหลง ชาวอ.รือเสาะ จ.นราธิวาส ให้ข้อมูลว่า แม้แต่ในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนใต้ สินค้าอาหารเช่น ไข่ ข้าวสาร และเครื่องปรุง ต่างมีราคาสูงขึ้นเช่นกัน โดยราคาไข่จากเดิมแผงละ 80 บาท ขึ้นราคาเป็น 100 – 120 บาท

คุณเจ นักธุรกิจไทยในเมืองโฮจิมินส์ ซิตี้ เปิดเผยว่า ที่ประเทศเวียดนามก็มีการกักตุนอาหารเช่นกัน โดยพบว่าสินค้าประเภทเนื้อสัตว์เริ่มขาดตลาดแล้ว

“โชคดีที่เวียดนามช่วงนี้มีผลผลิตข้าวสารออกมามาก ทำให้ถึงแม้ว่าตอนนี้คนเวียดนามกักตุนข้าวสารกันเยอะ แต่ก็ยังมีสินค้าทยอยเติมตลอด” คุณเจ กล่าว

ถึงแม้ว่าทั้งคุณปอม และคุณเจ คนเมืองใหญ่ผู้ให้ข้อมูลในประเด็นการกักตุนอาหารช่วงปิดเมือง ป้องกันการระบาด COVID-19 จะไม่ได้แสดงความกังวลมากนักต่อสถานการณ์การขาดแคลนสินค้าอาหาร เพราะทั้งคู่ต่างมีสต็อกกักตุนไว้เพียงพอสำหรับการบริโภคอย่างน้อย 1 เดือนแล้ว แต่เมื่อถามถึงความสามารถในการผลิตอาหารของตนเอง กลับพบว่าทั้งคู่ต่างยังต้องพึ่งพาสินค้าจากตลาด หรือซูเปอร์มาเก็ตเป็นหลัก ไม่สามารถผลิตอาหารได้ด้วยตนเอง เหตุเพราะที่พักอาศัยในเมืองไม่เอื้อ และไม่มีพื้นที่เพียงพอต่อการเพาะปลูกอาหารได้

คนเมือง
ผู้บริโภคในเมืองซื้อของกักตุนในช่วงประกาศมาตรการปิดเมือง ป้องกันการระบาดไวรัส COVID-19 / สำนักข่าวสิ่งแวดล้อม / ปรัชญ์ รุจิวนารมย์

จากสถานการณ์ดังกล่าว จึงชี้ให้เห็นอย่างชัดเจนว่า ในสถานการณ์วิกฤต ดังเช่น การระบาดของไวรัสทั่วโลก คนเมือง (อย่างน้อยในกรุงเทพมหานคร และโฮจิมินส์ ซิตี้) ต่างมีความมั่นคงทางอาหารต่ำกว่าคนชนบทซึ่งใกล้ชิดกับธรรมชาติมากกว่า และสามารถเข้าถึงอาหารได้หลากหลายทางกว่าคนเมือง

ปรากฎการณ์การแห่กักตุนอาหารอันเป็นผลพวงจากการระบาด COVID-19 จึงเป็นสิ่งย้ำเตือนให้เรากลับมาคำนึงถึงความสำคัญของความมั่นคงทางอาหารในเมือง และย้ำเตือนให้เราเร่งผลักดันให้คนเมืองมีช่องทางในการเข้าถึงอาหารที่ดีต่อสุขภาพ อย่างหลากหลายกว่านี้