ปีนี้ไม่มีผู้ได้รับรางวัลข่าวสิ่งแวดล้อมดีเด่น กรรมการตัดสินชี้ภูมิทัศน์สื่อเปลี่ยน ขาดข่าวเชิงลึก

ผู้ทรงคุณวุฒิวงการสื่อสิ่งแวดล้อมเผย ผลการตัดสินรางวัลข่าวอนุรักษ์ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมดีเด่น ประจำปี พ.ศ.2562 นี้ไม่มีผู้ได้รับรางวัลดีเด่น มีเพียงหนังสือพิมพ์ เดลินิวส์ และ ลานนาโพสต์ ได้รางวัลชมเชย แม้ว่าข่าวสถานการณ์สิ่งแวดล้อมกำลังมาแรง สะท้อนถึงกระแสความเปลี่ยนแปลงที่สื่อปรับตัวจากกระดาษสู่โลกออนไลน์มากขึ้น เน้นขายข่าวด่วนเป็นหลัก มากกว่าจะรายงานข่าวเชิงลึก

เมื่อวันที่ 5 มีนาคม ที่ผ่านมา ชมรมนักข่าวสิ่งแวดล้อม ได้จัดพิธีประกาศผลและมอบรางวัล “ข่าวอนุรักษ์ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมดีเด่น ประจำปี พ.ศ.2562” ณ ห้องอโนมาแกรนด์  โรงแรมอโนมาแกรนด์ โดยในปีนี้มีผู้ได้รับรางวัลชมเชยจำนวน 2 รางวัล ดังนี้

  • ผลงานข่าว ““ปกป้องกระทิงเขาแผงม้า สกัดทัวร์วีไอพี คุกคามสัตว์ป่า” โดยกองบรรณาธิการหนังสือพิมพ์เดลินิวส์”
  • “คนบ้านบอมชูธง ต้านเหมืองปูนใหญ่ ทำลายต้นน้ำ โค่นป่าพันไร่” โดยกองบรรณาธิการหนังสือพิมพ์ลานนาโพสต์
พี่เต้ย
นายกสมาคมนักข่าวนักหนังสือพิมพ์แห่งประเทศไทย มงคล บางประภา (คนที่ 2 จากซ้าย) และประธานชมรมนักข่าวสิ่งแวดล้อม ฐิติพันธ์ พัฒนมงคล (คนที่ 3 จากซ้าย) มอบรางวัลให้กับตัวแทนกองบรรณาธิการหนังสือพิมพ์เดลินิวส์ และหนังสือพิมพ์ลานนาโพสต์ / สำนักข่าวสิ่งแวดล้อม / ปรัชญ์ รุจิวนารมย์

ประธานชมรมนักข่าวสิ่งแวดล้อม ฐิติพันธ์ พัฒนมงคล ให้ความเห็นว่า แนวโน้มการส่งข่าวประกวดรางวัลข่าวอนุรักษ์ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมดีเด่นมีจำนวนน้อยลงทุกปี  ในปีนี้มีสื่อมวลชนส่งข่าวเข้าประกวดทั้งสิ้น 4 สำนัก  ถึงแม้ประเด็นข่าวจะแตกต่างและหลากหลายพอสมควร คือ มีทั้งเรื่องการรุกป่า ทัวร์ส่องสัตว์วีไอพี ฝุ่น PM2.5 แต่เนื้อหาต้องยอมรับว่าไม่ได้เจาะลึกเท่าที่ควร ส่วนหนึ่งยังเป็นการวิ่งตามประเด็นข่าวรายวัน  คณะกรรมการจึงเห็นตรงกันว่าไม่มีข่าวชิ้นใดสมควรได้รับรางวัลดีเด่น

ฐิติพันธ์ ตั้งข้อสังเกตว่า จากสถานการณ์ดังกล่าว แสดงให้เห็นถึงความเปลี่ยนแปลงในวงการสื่อไทยอย่างเห็นได้ชัด จากการที่สื่อบนหน้ากระดาษต่างทยอยปิดตัว ในขณะที่ก็เกิดสื่อใหม่ๆ บนโลกออนไลน์จำนวนมาก เช่นเดียวกับรูปแบบการนำเสนอข่าวที่ให้ความสำคัญกับความเร็วและปริมาณข่าวเป็นหลัก จากการแข่งขันในวงการสื่อที่สูงขึ้น จนละเลยการนำเสนอข่าวเชิงลึกที่มีคุณภาพสูง

“แม้ทุกวันนี้ข่าวสิ่งแวดล้อมจะได้รับความสนใจในวงกว้าง บ่อยครั้งเป็น ทอล์คออฟเดอะทาวน์ ขึ้นหน้าหนึ่งหนังสือพิมพ์ เช่น ฝุ่น PM2.5 ไฟไหม้ป่า สัตว์ทะเลตายเพราะบริโภคขยะพลาสติก หลายเสียงทั้งสื่อมวลชนอาวุโสหรือผู้อ่านเองเห็นพ้องกันว่ายุคนี้สมัยนี้ประเด็นปัญหาสิ่งแวดล้อมเป็นเรื่องสำคัญ กระทบผู้คนวงกว้าง เกี่ยวพันธ์กับนโยบายรัฐ อย่างไรก็ตาม ในภาพรวมเรายังขาดนักสื่อสารมวลชนที่สนใจทำประเด็นข่าวเจาะ ติดตามคุ้นแคะถึงต้นตอของปัญหา ชี้แนะทางออกหรือหนทางแก้ไข” ประธานชมรมนักข่าวสิ่งแวดล้อม กล่าว

“หากว่าในอนาคตสื่อมวลชนแต่ละสำนักหาทางพัฒนา นำเสนอข่าวที่มีเนื้อหาลงลึกอย่างที่เรียกว่าข่าวเจาะ หรือข่าวสืบสวนสอบสวนมากขึ้น ก็จะเป็นประโยชน์ต่อกลุ่มผู้อ่าน สังคมวงกว้าง ทั้งยังช่วยพัฒนาศักยภาพของตัวนักข่าวเอง และยังจะเป็นอีกหนึ่งปัจจัยที่ที่ช่วยผลักดันให้เกิดความเปลี่ยนแปลง นำไปสู่การแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อม”

ข่าวสิ่งแวดล้อม
ชิ้นข่าวสิ่งแวดล้อมที่ส่งเข้าร่วมประกวดรางวัลข่าวสิ่งแวดล้อมดีเด่นประจำปี พ.ศ.2562 จากกองบรรณาธิการหนังสือพิมพ์เดลินิวส์ ไทยรัฐ ลานนาโพสต์ และ The Nation / สำนักข่าวสิ่งแวดล้อม / ปรัชญ์ รุจิวนารมย์

ดร.มานะ ตรียาภิวัฒน์ คณะนิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย หนึ่งในคณะกรรมการตัดสิน ให้ความเห็นตรงกันว่า ความเปลี่ยนแปลงในวงการสื่อเป็นปัจจัยหลักที่ทำให้ข่าวสิ่งแวดล้อมที่มีคุณภาพหายไป โดยเห็นได้ชัดเจนจากการที่สำนักข่าวส่วนใหญ่ไม่มีโต๊ะสิ่งแวดล้อมเป็นการเฉพาะแล้ว ดังนั้นข่าวสิ่งแวดล้อมหลายชิ้นจึงเป็นข่าวจากส่วนภูมิภาคที่อาจไม่ได้รับความสนใจจากส่วนกลาง เล่นได้แค่ระดับเดียว

“ในปีต่อไปน่าจะต้องพุดคุยอย่างจริงจัง ถึงการเปิดรับข่าวจากสื่อออนไลน์ และพูดคุยกันว่าข่าวสิ่งแวดล้อมที่มีคุณภาพหายไปไหน เพราอะไร ทั้งๆ ที่ปัญหาสิ่งแวดล้อมมันเยอะขึ้นมากๆ สังคมมีความตระหนักขึ้นโดยเฉพาะในกลุ่มคนรุ่นใหม่ ในขณะที่ผู้บริโภคกลุ่มใหม่ๆ ต้องการเสพข้อมูลพวกนี้ แต่มันไม่มีข่าวสิ่งแวดล้อมในเชิงลึก เชิงคุณภาพ ก็เลยดูย้อนแย้ง ดูแปลกๆ อยู่เหมือนกัน” ดร.มานะ กล่าว

“สำหรับปีนี้ เรามอบรางวัลเพื่อให้กำลังใจ อีกมุมหนึ่งคือมองว่าให้เป็นเกณฑ์เพื่อที่จะกลับมาทบทวนการทำงานของนักข่าวทั้งหมด เราอาจต้องจัดเวทีเสวนาพูดคุยสักครั้งว่าทำไมคุณภาพข่าวสิ่งแวดล้อมถึงตกลง ทั้งๆที่ปัญหาสังคม สิ่งแวดล้อมเยอะขึ้น คนต้องการรับรู้ข่าว ปัญหาสิ่งแวดล้อม คนกระตือรือร้นมากขึ้น จะมีทางออกไหม ต้องช่วยกันระดมหาทางออกกัน”

เขาทิ้งท้ายว่า ชมรมนักข่าวสิ่งแวดล้อมเองก็ต้องตั้งคำถามว่าจะช่วยสนับสนุนการทำข่าวสิ่งแวดล้อมเชิงลึกอย่างไร ให้มีการนำเสนอข่าวสิ่งแวดล้อมเชิงลึกที่มีคุณภาพมากขึ้น ในขณะที่สังคมของเรากำลังเผชิญวิกฤติสิ่งแวดล้อมเพิ่มพูนขึ้น