พูดเรื่องฝุ่นให้สนุก พลิกปัญหาฝุ่นให้สร้างสรรค์ผ่าน 28 งานดีไซน์นศ.สถาปัตย์ สจล.

ปัญหาฝุ่น PM2.5 อาจชวนให้รู้สึกหดหู่ แต่หากใช้ความคิดสร้างสรรค์เข้าจับอาจเกิดไอเดียแก้ปัญหาสนุกๆ ก็เป็นได้ นักศึกษาสถาปัตย์ลาดกระบังออกแบบผลงานสื่อ 28 ชิ้นที่บอกเล่าปัญหาฝุ่นให้ผู้คนหลากหลายได้ลองมาเล่นและเรียนรู้

เมื่อสุดสัปดาห์นี้ (21-22 ธันวาคม พ.ศ.2562) นักศึกษาหลักสูตรออกแบบสนเทศสามมิติชั้นปี 2 จากคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง (สจล.) จัดแสดงผลงานออกแบบสื่อสร้างสรรค์ ณ สถานีโทรทัศน์ ไทยพีบีเอส กรุงเทพฯ ในหัวข้อ “Making the Invinsible, Visible” สะท้อนปัญหาฝุ่น PM2.5 ในปัจจุบัน

เกมกระดานให้ความรู้เรื่อง PM2.5 /สำนักข่าวสิ่งแวดล้อม /ณิชา เวชพานิช

“เมื่อก่อนเราไม่ได้เป็นคนสนใจสิ่งแวดล้อมมาก พอคราวนี้ได้มารู้เชิงลึกก็ได้ลองคิดหาทางแก้ปัญหา เราเรียนรู้ว่าทางออกมันไม่มีแค่ทางเดียว หนึ่งต้องบวกหนึ่งเท่านั้นถึงจะเท่ากับสอง ลองบวกลบคูณหารอาจได้ผลลัพธ์เท่ากันหรือดีกว่าเดิม มันมีหลายแนวทางแก้ในปัญหาหนึ่งเรื่อง”

 รัฐศิลป์ โพธิ์ประพันธ์ เล่าประสบการณ์การทำงานครั้งนี้ โปรเจกสามเดือนเริ่มต้นขึ้นเมื่ออาจารย์ประจำวิชาดัดแปลงรูปแบบสื่อ (Reformat Design) เลือกโจทย์ฝุ่น PM2.5 มาให้ฝึกออกแบบ นักศึกษาแต่ละคนได้ลองอ่านหนังสือสรุปความเข้าใจพื้นฐานเกี่ยวกับฝุ่นจัดทำโดยเครือข่ายอากาศสะอาด “สมุดปกขาว”  จากนั้นจึงได้เอาเนื้อหาสาระเดิมจากหนังสือมาปรับรูปแบบการนำเสนอให้น่าสนใจและเหมาะกับกลุ่มเป้าหมาย งานแต่ละชิ้นเปิดให้ผู้ชมสัมผัสประสบการ์เรื่องฝุ่นอย่างหลากหลาย เพราะการรับรู้ของคนไม่ได้มีเพียงการอ่าน แต่ยังมีการสัมผัส การรับรส การได้ยิน ฯลฯ 

“เราไม่ได้แก้ไขปัญหาฝุ่นอย่างตรงไปตรงมาที่ต้นเหตุ แต่เราทำให้คนตื่นตัว ทุกวันนี้คนไม่ป้องกันตัวเองเพราะไม่รู้ เราไม่ได้บังคับให้คุณอ่านหนังสือ เราปรับโทนการสื่อสาร เอาเรื่องซีเรียสมาเล่าใหม่ให้ผ่อนคลาย”

EmoAir งานของรัฐศิลป์เริ่มจากความสนใจในประเด็นสิทธิการเข้าถึงข้อมูลเรื่องฝุ่น ทุกวันนี้ยังมีผู้คนจำนวนมากที่ไม่ทราบว่าพื้นที่อยู่อาศัยของตนนั้นมีค่าความเข้มข้นของฝุ่นสูงเท่าใด เขาจึงออกแบบแอปพลิเคชันที่ชวนให้ผู้คนถ่ายรูปเซลฟี่ตนเองเป็นตัวการ์ตูนแสดงอารมณ์ (Emoticon) คล้ายกับไอคอนแสดงคุณภาพอากาศในแอปพลิเคชันวัดคุณภาพอากาศต่างๆ โดยผู้ใช้ต้องกรอกข้อมูลพื้นที่อยู่อาศัย แอปพลิเคชันจะช่วยบอกคุณภาพอากาศในพื้นที่นั้น โดยอ้างอิงข้อมูลจากเว็บไซต์คุณภาพอากาศ C-Air ที่เครือข่ายอากาศสะอาดรวบรวมข้อมูลระดับฝุ่นจากทั้งฐานข้อมูลเอกชนและรัฐบาลไทย EmoAir จะตั้งป้าย LED ในพื้นที่สาธารณะให้ผู้ไม่ใช้สมาร์ทโฟนรู้คุณภาพอากาศได้ นอกจากนั้นแล้วแอปพลิเคชันยังเปิดโอกาสให้ผู้คนร่วมลงชื่อสนับสนุนให้รัฐดำเนินมาตราการแก้ไขฝุ่น สร้างการมีส่วนร่วมของประชาชน 

EmoAir โดยรัฐศิลป์ โพธิ์ประพันธ์ /สำนักข่าวสิ่งแวดล้อม /ณิชา เวชพานิช

รัฐศิลป์เล่าถึงกระบวนการผลิตงาน หลังจากทำความเข้าใจกับปัญหาฝุ่นแล้ว ทุกคนจึงเลือกแง่มุมที่ตนสนใจ เช่น PM2.5 คืออะไร หรือ PM2.5 มีผลต่อเศรษฐกิจอย่างไร จากนั้นจึงพัฒนาออกมาเป็นชิ้นงาน ดังนั้นงานแต่ละชิ้นจึงสื่อสารเนื้อหาต่างกัน อีกทั้งยังพูดคุยกับคนต่างวัยและความสนใจ

Into a Respiratory-Verse จำลองระบบหายใจ เด็กสามารถคลานเข้าอุโมงค์เพื่อแปะการ์ดฝุุ่น ด้านหนึ่งเป็นข้อมูลสาเหตุการเกิดฝุ่น ขณะที่อีกด้านเป็นโรคที่อาจเกิดขึ้น เมื่อถอยออกมามองจึงเข้าใจว่าฝุ่นมีผลกระทบต่อสุขภาพอย่างไร โดย พรลภัส อวัสดาพร /สำนักข่าวสิ่งแวดล้อม /ณิชา เวชพานิช
กาชาปอง PM2.5 (ตู้หยอดไข่มีของเล่นข้างใน) และการ์ตูนช่องช่วยให้ผู้คนเข้าใจส่วนประกอบในฝุ่นและอุปกรณ์ป้องกันผ่านตัวการ์ตูนต่างๆ ที่เข้าใจง่าย /สำนักข่าวสิ่งแวดล้อม /ณิชา เวชพานิช
Heartmade Dust with Love ขนมช็อกโกแล็ตเป็นสัญลักษณ์แทนถึงฝุ่น เมื่อทานปริมาณมากและล้างคอด้วยเครื่องดื่มอากาศสะอาด (น้ำเปล่า) ปริมาณจำกัด ชวนให้ตระหนักถึงผลร้ายของ PM2.5 บรรจุภัณฑ์ลายโรงงานและรถยนต์แสดงถึงต้นกำเนิดปัญหา ส่วนประกอบข้างกล่องขนมบอกส่วนประกอบฝุ่นและค่ามาตราฐานคุณภาพอากาศของไทยเทียบกับต่างประเทศ โดย มุฑิตา บวรสิริเสรี  /สำนักข่าวสิ่งแวดล้อม /ณิชา เวชพานิช
ก็แค่ฝุ่น รถแห่บอกคุณภาพอากาศผ่านสีที่แสดงบนตัวรถ หุ่นคนและดอกไม้ในตู้สื่อสารว่าฝุ่นเป็นอันตรายที่มองไม่เห็น แม้จะมีดอกไม้ ทว่าแต่ละกลีบกลับประกอบด้วยชื่อโรคต่างๆ โดย สาริศา ใจประดับเพชร /สำนักข่าวสิ่งแวดล้อม /ณิชา เวชพานิช

“ไอเดียของพวกเราอาจจะซ้ำกับคนอื่นบ้าง เช่น เคยคิดไว้ว่าอยากให้ไลน์เด้งเตือนคุณภาพอากาศแต่ละวัน ตอนนี้แอปไลน์ก็ทำแล้ว หรืองานของเพื่อนคนหนึ่งอยากให้คนลองสังเกตท้องฟ้า เป็นการเช็คแพนโทนท้องฟ้าว่าวันนี้ฝุ่นเยอะไหม วันก่อนเราก็เห็นงานของ WWF เล่นมุกเดียวกัน มันดีนะ มันทำให้เรารู้ว่าเราไม่ได้ยืนเป็นกระบอกเสียงให้ผู้คนหันมาสนใจเรื่องนี้อยู่ลำพัง” รัฐศิลป์สะท้อนสิ่งที่ได้เรียนรู้

อาจารย์ที่ปรึกษาวิชาทั้งสองท่าน ดนุภพ ไชยศิริ และ นิรวรรณ รัตนวิจารณ์ เชื่อว่านี้เป็นโอกาสที่ดีให้นักศึกษาได้ลองเรียนรู้ แม้ตอนนี้งานแต่ละชิ้นยังเป็นเพียงตัวอย่างชิ้นงาน ทว่าสามารถนำไปจดสิทธิบัตร พร้อมทั้งพัฒนาเพื่อใช้ประโยชน์ต่อไป ดนุภพทิ้งท้ายว่า

“เราเลือกโจทย์นี้มาเพราะอยากให้เด็กๆ ได้ลองทำเรื่องจริงจังและมีประโยชน์จริง เรื่องอากาศเป็นสิทธิพื้นฐานที่มนุษย์ทุกคนต้องหายใจได้ เด็กทุกคนเลยรู้สึกอิน แล้วเพราะพวกเขาไม่ได้รู้เรื่องนี้ลึกมาก่อน ทำให้เลือกจุดที่น่าสนใจมาพัฒนาเป็นงานสร้างสรรค์ได้ การสื่อสารควรคุยด้วยโทนที่เหมาะสมกับผู้ฟัง เขาก็จะยินดีปรับเปลี่ยนโดยไม่มีเงื่อนไขอะไร สร้างความเปลี่ยนแปลงมากกว่าสร้างความขัดแย้ง”

 

ข่าวที่เกี่ยวข้อง