การปลูกจิตสำนึก คือสิ่งสำคัญเป็นอย่างมากต่อคนรุ่นใหม่ในโลกที่หมุนเปลี่ยนไปอย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะจิตสำนึกด้านสิ่งแวดล้อม และทรัพยากรธรรมชาติที่ค่อยๆ ลดหายไป

โครงการโรงเรียนสิ่งแวดล้อมศึกษา หรือ อีโคสคูล เป็นอีกหนทางหนึ่งที่จะช่วยสร้างจิตสำนึกรักธรรมชาติ รักบ้านเกิดให้กับเด็กรุ่นใหม่ได้ตระหนักถึงสภาพแวดล้อมที่ตนเองอาศัยอยู่ และทำให้พวกเขาเหล่านั้นรู้สึกรักและหวงแหนในทรัพยากรธรรมชาติที่ตนมีภายในชุมชน หรือในสังคม

โครงการอีโคสคูล เริ่มต้นจากการรวบรวมประสบการณ์การทำงานของบุคลากรหลักของศูนย์สิ่งแวดล้อมศึกษาระดับจังหวัด ที่ต้องการจะเห็นการพัฒนากระบวนการสิ่งแวดล้อมศึกษา (Environmental Education) ในโรงเรียน ที่ตอบสนองต่อเป้าหมายของการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development) โดยที่โรงเรียนสามารถดำเนินการได้อย่างกลมกลืนไปกับการเรียนรู้ด้านต่างๆ ทั้งในโรงเรียน บ้าน หรือในสังคมภายนอกได้

ทั้งนี้ เป้าหมายหลักของทางโครงการ คือการสร้างพลเมืองเพื่อสิ่งแวดล้อม โดยลักษณะของพลเมืองเพื่อสิ่งแวดล้อมต้องประกอบไปด้วยการรู้จักและเข้าใจชุมชนอย่างถ่องแท้ เป็นผู้ที่ติดตามข่าวสารสภาพปัญหาด้านสิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจ และสังคมอย่างสม่ำเสมอ สามารถคาดการณ์ถึงแนวโน้มสถานการณ์สิ่งแวดล้อมของชุมชน รู้จักแนวทางป้องกันและการแก้ไขปัญหาที่เหมาะสมกับสภาพแวดล้อมนั้นๆ ได้

ขณะเดียวกันยังต้องมีจิตสำนึกรักบ้านเกิด กล้าแสดงออกถึงความคิดที่เป็นประโยชน์ต่อส่วนรวม ไม่เพิกเฉยต่อความไม่ยุติธรรม มีวินัยเคารพกฎติกาของสังคม มีส่วนร่วมในกิจกรรมเพื่อส่วนรวมต่างๆ เมื่อมีโอกาส รวมถึงมีพฤติกรรมการใช้ชีวิตที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม และมีความเป็นผู้นำในกิจกรรมต่างๆ เกี่ยวกับการดูแลรักษาทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม ในฐานะเจ้าของโครงการอีโคสคูล ได้มีการจัดประชุมเชิงปฏิบัติการถอดบทเรียนศูนย์เรียนรู้ เมื่อวันที่ 14 มี.ค. 2562 เพื่อถอดประสบการณ์การดำเนินงานที่ผ่านมาของศูนย์เรียนรู้อีโคสคูล ให้ทราบถึงปัจจัยที่มีผลในการดำเนินงาน โดยผลที่ได้จากการถอดบทเรียนจะสามารถนำไปปรับใช้ในการพัฒนาศูนย์เรียนรู้ฯ ในระยะต่อไป

อลงกต ศรีวิจิตรกมล ผู้อำนวยการสิ่งแวดล้อมศึกษา เปิดเผยว่า ปัจจุบันทางโครงการฯ มีศูนย์เรียนรู้โรงเรียนอีโคสคูล รวมทั้งหมด 14 ศูนย์ โดยแบ่งการดำเนินงานเป็น 2 ระยะ ได้แก่ 1.ศูนย์เรียนรู้อีโคสคูลประจำปี 2558 จำนวน 4 โรงเรียน ซึ่งเป็นโรงเรียนที่ได้รับรางวัลสิ่งแวดล้อมศึกษาอาเซียน (ASEAN Eco-Schools Award) 2.ศูนย์เรียนรู้โรงเรียนอีโคสคูล ประจำปี 2561 จำนวน 10 โรงเรียน และโรงเรียนที่เป็นศูนย์เรียนรู้โรงเรียนปลอดขยะ 4 โรงเรียน

ในส่วนของการดำเนินงานที่ผ่านมา กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อมได้สนับสนุนการดำเนินงานของศูนย์เรียนรู้โรงเรียนอีโคสคูล ประกอบด้วยการอบรมเสริมศักยภาพบุคลากรของศูนย์การเรียนรู้ มีการจัดเวทีแลกเปลี่ยนการเรียนรู้ การสนับสนุนด้านวิชาการ รวมถึงการสนับสนุนงบประมาณบริหารจัดการศูนย์การเรียนรู้ต่อเนื่อง 3 ปี (ระหว่าง ปี 2561-2563) ปีละ 30,000 บาท

สำหรับการพัฒนาโรงเรียนให้กลายเป็นโรงเรียนอีโคสคูลนั้น จะมีความแตกต่างกันไปตามบริบทของแต่ละโรงเรียน แต่สิ่งสำคัญคือการมีความมุ่งมั่นและตั้งใจ มีความจริงใจในการพัฒนาโรงเรียนอย่างต่อเนื่อง มีกระบวนการทำงานที่เป็นระบบ และได้รับความร่วมมือต่อการมีส่วนร่วมจากทุกทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องในทุกขั้นตอน ตั้งแต่เริ่มต้นจนถึงการเป็นโรงเรียนอีโคสคูล เพื่อความต่อเนื่องสม่ำเสมอ

เรไร เที่ยงธรรม นักวิชาการเผยแพร่ชำนาญการ กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม ระบุถึงเป้าหมาย 3 ปีที่กำลังดำเนินงานว่า ในปี 2561 ทางโครงการฯ ได้เตรียมความพร้อมของศูนย์เรียนรู้ ทั้งด้านบุคลากร หลักสูตรการเรียนรู้ การบริหารจัดการทรัพยากร เป็นต้น โดยในครึ่งปีแรกของปี 2562 คือการลงพื้นที่ประเมินศูนย์การเรียนรู้ เพื่อคัดเลือกเข้ารับรางวัลระดับอาเซียน

“การจัดประชุมคณะกรรมการผู้คัดเลือกโรงเรียนอีโคสคูลที่ผ่านมา คณะกรรมการส่วนมากได้มีความคิดเห็นว่า ในส่วนของผู้บริหารได้มีการสนับสนุนทรัพยากรในการจัดโครงการเป็นอย่างดี และเครือข่ายของโครงการมีการทำงานอย่างเข้มแข็ง ราบรื่น และประสบผลสำเร็จตามเป้าหมายที่ตั้งไว้ แต่ในส่วนกระบวนการเรียนรู้ยังไม่เป็นไปตามเป้าหมายที่ตั้งไว้ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการจัดการทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมในหลายๆ ที่ยังไม่ชัดเจน จึงยังต้องปรับปรุงต่อไป และจะมีการเปิดศูนย์เรียนรู้อย่างเต็มรูปแบบ พร้อมกับการสร้างเครือข่ายเพิ่มมากขึ้น รวมถึงจะมีการใช้หลักสูตรถ่ายทอดสู่ชุมชนในพื้นที่” เธอสรุป

เป้าหมายต่อไปในปี 2563 ทางโครงการฯ จะทำการขยายเครือข่ายโรงเรียนในพื้นที่ให้ได้อย่างน้อย 3 โรงเรียนต่อปี และเพิ่มหลักสูตรการถ่ายทอดความรู้สู่ชุมชนให้กับทุกช่วงชั้น ซึ่งตลอดระยะเวลา 3 ปีนี้ ศูนย์การเรียนรู้จะต้องเป็นพื้นที่ต้นแบบการจัดการด้านสิ่งแวดล้อมของชุมชน และสร้างเครือข่ายโรงเรียนอีโคสคูลให้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

- Advertisement -