งานวิจัยของมหาวิทยาลัยฟลอริดา ที่ตีพิมพ์ในวารสาร PLOS Neglected Tropical Diseases journal ประเมินว่าในอีกไม่ปีข้างหน้า ผู้คนหลายล้านชีวิตในทวีปยุโรปจะต้องเผชิญกับความเสี่ยงที่จะเจ็บป่วยด้วยโรคที่มียุงเป็นพาหะเพิ่มมากขึ้น ซึ่งเป็นผลมาจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศของโลกที่จะทำให้ยุโรปมีอุณหภูมิเฉลี่ยสูงขึ้น

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ซาร์ดี้ เจ ไรอัน นักวิจัยที่ศึกษาเรื่องนี้ ระบุว่า ยุงที่อันตรายที่สุดบนโลกสองจากสามชนิด ได้แก่ ยุงลายบ้าน (Aedes aegypti) และยุงลายสวน (Aedes albopictus) ซึ่งเป็นพาหะของเชื้อไวรัสในโรคชิคุนกุนย่า ไข้เลือดออก ไข้เหลือง และไข้ซิก้า จะแพร่พันธุ์ได้ดีที่สุดในอุณหภูมิราว 26-29 องศาเซลเซียส

“ดังนั้นหากสภาวะโลกร้อนทำให้อุณหภูมิเฉลี่ยของทวีปยุโรปปรับตัวสูงขึ้นตามที่หลายฝ่ายคาดการณ์ เจ้ายุงวายร้ายสองชนิดนี้ก็จะอพยพขึ้นเหนือจากแถบเส้นศูนย์สูตรไปด้วยเช่นกัน นั่นหมายความว่าจำนวนประชากรโลกที่มีความเสี่ยงจะเจ็บป่วยด้วยโรคที่มียุงเป็นพาหะจะเพิ่มจำนวนขึ้นอีกหลายล้านคน จากปัจจุบันที่มีอยู่แล้วราวหนึ่งพันล้านคน” ผศ.ซาร์ดี้ กล่าว

งานวิจัยชิ้นนี้ประเมินว่า ภายใน 20-30 ปีต่อจากนี้ จำนวนประชากรโลกที่มีความเสี่ยงจะเจ็บป่วยด้วยโรคที่มียุงเป็นพาหะจะเพิ่มจำนวนขึ้นไม่ต่ำกว่า 500 ล้านคน โดยส่วนมากเป็นประชากรที่อาศัยอยู่ในยุโรปและภายในปี พ.ศ.2623 หรืออีก 60 ปีข้างหน้าตัวเลขอาจเพิ่มขึ้นถึงหนึ่งพันล้านคน

นอกจากนี้ ทีมวิจัยยังเชื่อว่าโลกอาจต้องเผชิญกับการระบาดของโรคที่มียุงเป็นพาหะชนิดใหม่ๆ ที่ยังไม่มีการศึกษาอย่างแพร่หลายนัก เช่นเดียวกับที่เกิดการระบาดของโรคไข้ไวรัสซิก้าในทวีปอเมริกา เมื่อช่วง 3-4 ปีที่ผ่านมา

“ช่วงที่โรคไข้ซิก้าระบาดนั้น เชื้อไวรัสชนิดนี้ยังเป็นที่รู้จักน้อยมากและแทบไม่มีการศึกษาเกี่ยวกับมัน ทำให้การยับยั้งการแพร่กระจายและการรักษาเป็นไปอย่างล่าช้า ส่งผลให้มีคนป่วยจากโรคนี้มากถึง 600,000 รายและมีเด็กที่เกิดมาไม่สมประกอบจากเชื้อไวรัสซิก้ามากถึง 2,000 ราย ในอนาคตเราอาจได้เห็นภาพเหล่านี้อีก หากไม่มีการเตรียมแผนรับมือที่ดีพอ” ผศ.ซาร์ดี้ กล่าว

อย่างไรก็ดี ท่ามกลางข่าวร้ายของชาวยุโรป ยังมีข่าวดีของประชากรที่อาศัยอยู่ในแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ แอฟริกา และอเมริกาใต้บางส่วน เพราะทีมวิจัยประเมินว่าพื้นที่บางส่วนในกลุ่มประเทศเขตร้อนจะมีอุณหภูมิที่สูงเกินไปสำหรับยุงที่จะแพร่พันธุ์ ทำให้ความเสี่ยงของคนที่จะเจ็บป่วยจากโรคที่มียุงเป็นพาหะจะลดลง

“จากการศึกษาเราพบว่าจำนวนยุงลายในหลายพื้นที่ของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ แอฟริกา และอเมริกาใต้ ได้เริ่มลดลงอย่างมีนัยซึ่งเป็นผลมาจากระบบนิเวศที่เปลี่ยนไปตามสภาพภูมิอากาศ และในอนาคตก็ยังมีแนวโน้มจะลดลงต่อเนื่อง” ดิอุค วาสเซอร์ นักวิจัยอีกคนในทีม กล่าว

ดิอุค ยังระบุด้วยว่า ทีมวิจัยของเขาจะมุ่งมั่นศึกษาและทำความเข้าใจความเกี่ยวโยงระหว่างการเปลี่ยนสภาพภูมิอากาศ กับการย้ายถิ่นฐานของสัตว์ที่เป็นพาหะโรคต่างๆ ต่อไป เพราะหากมนุษย์สามารถเข้าใจธรรมชาติได้ลึกซึ้งขึ้น ก็จะหาทางรับมือกับความเสี่ยงต่างๆ ที่อาจเกิดขึ้นในอนาคตได้ดีขึ้น

  • ข้อมูลที่น่าสนใจเกี่ยวกับสภาวะโลกร้อนและยุงลาย
  • อุณหภูมิที่สูงขึ้นส่งผลให้ยุงลายมีชีวิตที่ยืนยาวขึ้น โดยปกติแล้วยุงลายมีชีวิตอยู่ประมาณ 30 วัน แต่เมื่ออุณหภูมิเพิ่มขึ้น 0.5 องศาเซลเซียส ยุงลายจะมีวงจรอยู่ได้ถึง 45-60 วัน
  • ตามธรรมชาติยุงลายจะออกหากินหรือกัดในช่วงเวลากลางวัน แต่เมื่ออุณหภูมิสูงขึ้นเป็นเหตุให้ในช่วงกลางคืนยังมีอุณหภูมิเหมาะสม ยุงลายจึงสามารถออกหากินได้
  • งานวิจัยเรื่อง “รูปแบบการรอดชีวิตและการติดต่อของโรคไข้เลือดออก” จากประเทศฝรั่งเศส ระบุว่า ยุงลายสามารถมีชีวิตได้ถึง 76 วัน ในสิ่งแวดล้อมที่มันชื่นชอบ ซึ่งในที่นี้หมายถึงอากาศร้อนชื้น และหนึ่งในนั้นก็คือประเทศไทย
  • งานวิจัยอีกเล่ม เรื่อง “ปัจจัยที่กระตุ้นให้โรคไข้เลือดออกระบาด: ศึกษาจากสัดส่วนประชากรดักแด้ยุงลายและปัจจัยภายนอก” จากสหรัฐอเมริกา ฉายความจริงที่น่าตกใจว่า อุณหภูมิตั้งแต่ 32 องศาเซลเซียสขึ้นไป เร้าให้ยุงลายเพิ่มจำนวนการกัดขึ้นเป็น 2 เท่า นั่นเพราะยุงลายต้องปรับตัวเพื่อการอยู่รอดในอากาศร้อนด้วยการกัด
  • อุณหภูมิที่สูงขึ้นได้กระตุ้นให้ยุงลายโตเร็วขึ้นอีกถึง 4 เท่า กล่าวคือช่วงอุณหภูมิ 22 องศาเซลเซียส ยุงลายจะโตเต็มวัยใน 4 วัน แต่ในอุณหภูมิ 32-34 องศาเซลเซียส จะโตเต็มวัยภายใน 1 วัน
  • ธรรมชาติของโรคไข้เลือดออกจะมียุงลาย “เพศเมีย” เป็นพาหะ โดยผลการวิจัยเรื่อง “ผลกระทบของอุณหภูมิและอาหารของตัวอ่อนต่อการพัฒนาการเจริญเติบโตและการอยู่รอดของลูกน้ำ” ของออสเตรเลีย พบว่า ที่อุณหภูมิมากกว่า 30 องศาเซลเซียส ยุงลายจะเกิดเป็นเพศเมียมากกว่าเพศผู้ในสัดส่วน 4 : 3 นั่นหมายความว่านอกจากจะมียุงพาหะมากขึ้น ยังมียุงที่จะวางไข่เพื่อให้เกิดประชากรยุงมากขึ้นอีกด้วย
  • การฟักตัวของโรคในคน โดยปกติแล้วหลังจากถูกยุงกัดประมาณ 10-12 วัน ร่างกายจึงจะแสดงอาการ แต่ผลการวิจัยเรื่อง “ผลกระทบของอุณหภูมิต่อประสิทธิภาพการกระจายเชื้อไข้เลือดออก” ของสหรัฐอเมริกา ระบุว่า ในช่วงอุณหภูมิ 32-35 องศาเซลเซียส จะย่นระยะเวลาเหลือเพียง 7 วันเท่านั้น

ที่มา: Al Jazeera

- Advertisement -