แม้ที่ผ่านมาจะมีคำกล่าวหรือข้อสันนิษฐานมากมาย ว่าปัญหาขยะพลาสติกที่กระจายตัวอยู่ทั่วไปในสิ่งแวดล้อม สุดท้ายแล้วจะสะท้อนกลับสู่ห่วงโซ่อาหาร และย้อนมาหามนุษย์อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ กระนั้นข้อพิสูจน์ในเรื่องนี้ก็ยังไม่เคยได้รับการยืนยันอย่างแท้จริง

แต่จนกระทั่งต้นสัปดาห์ที่ผ่านมา เมื่อนักวิจัยได้พบไมโครพลาสติกปนเปื้อนในอุจจาระมนุษย์เป็นครั้งแรก ยืนยันว่าพลาสติกขนาดเล็กเหล่านี้ได้แพร่กระจายเข้าสู่ห่วงโซ่อาหารไปแล้วมากน้อยเพียงใด

อุจจาระทุกคนมี ‘พลาสติก’ อยู่ในตัว

แม้จะเป็นเพียงจุดเริ่มต้นของการศึกษาในกลุ่มตัวอย่างขนาดเล็ก จำนวน 8 คน ที่มาจากแต่ละมุมโลก ประกอบด้วย ออสเตรีย อิตาลี ฟินแลนด์ ญี่ปุ่น เนเธอร์แลนด์ โปแลนด์ รัสเซีย และสหราชอาณาจักร แต่ข้อเท็จจริงที่พบคืออุจจาระของทุกคนในนี้ล้วนมีไมโครพลาสติกปนเปื้อนอยู่

งานวิจัยที่จัดทำโดยหน่วยงานสิ่งแวดล้อมแห่งออสเตรีย ได้ทำการเก็บตัวอย่างอุจจาระของทั้ง 8 คน ส่งเข้าห้องแล็บที่กรุงเวียนนา ซึ่งนักวิจัยได้ทำการวิเคราะห์โดยใช้กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ เรียกว่า Fourier-transform infrared spectroscopy (FTIR) อันเป็นกระบวนการใหม่ที่เชื่อว่าจะช่วยเปิดมุมมองให้กับการศึกษาไมโครพลาสติกในห่วงโซ่อาหาร

จากจำนวน 10 ประเภทของพลาสติกที่ทำการตรวจสอบ ได้ตรวจพบทั้งหมด 9 ประเภทในหลากหลายขนาดตั้งแต่ 50-500 ไมโครเมตร (0.05-0.50 มิลลิเมตร) โดยประเภทที่พบมากคือ โพลีเอธีลีน (PE) ที่มักใช้ในถุงพลาสติก ตามมาด้วย โพลีพรอพีลีน (PP) ที่ถูกใช้เป็นฝาขวดน้ำ ไปจนถึง โพลีไวนิลคลอไรด์ (PVC) ที่ใช้ในการทำท่อน้ำ

โดยเฉลี่ยจากกลุ่มตัวอย่าง พบว่าในอุจจาระทุกๆ 10 กรัม จะพบอนุภาคของไมโครพลาสติกประมาณ 20 ชิ้น

แม้จะไม่อาจระบุถึงแหล่งที่มาของพลาสติกที่พบในตัวอย่างอุจจาระดังกล่าว แต่หากดูจากบันทึกการกินของประชากรกลุ่มนี้ พบว่าอาหารทั้งหมดล้วนมีการสัมผัสกับพลาสติกทั้งสิ้น ไม่ว่าจะเป็นการทานอาหารที่ถูกห่อมาในพลาสติก หรือการดื่มน้ำที่มาจากขวดพลาสติก โดยกลุ่มตัวอย่าง 6 ใน 8 คนมีการรับประทานอาหารทะเล และในที่นี้ไม่มีใครกินมังสวิรัติ

ด้วยผลการศึกษาชิ้นนี้เอง นักวิจัยได้ประเมินว่าประชากรโลกอย่างน้อย 50% จะมีไมโครพลาสติกปนเปื้อนอยู่ในอุจจาระของตน อย่างไรก็ตามทีมวิจัยระบุว่ายังต้องมีการศึกษาวิจัยในระดับที่กว้างขึ้นเพื่อยืนยันผลการวิเคราะห์นี้

Philipp Schwabl นักวิจัยจากมหาวิทยาลัยการแพทย์แห่งกรุงเวียนนา ในฐานะหัวหน้าทีมวิจัยชิ้นนี้ ระบุว่า นี่เป็นการศึกษาครั้งแรกที่ช่วยยืนยันข้อสันนิษฐานที่มีมาอย่างยาวนาน ว่าพลาสติกได้เข้ามาในห่วงโซ่อาหาร และเข้ามาถึงกระเพาะอาหารของเราแล้วจริงๆ ซึ่งสร้างความวิตกกังวลถึงผลกระทบที่จะเกิดกับร่างกายของมนุษย์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งกับผู้ป่วยโรคทางเดินอาหาร

เขาระบุว่า ชิ้นส่วนพลาสติกที่เข้าไปในร่างกาย อาจส่งผลต่อภูมิต้านทานของระบบทางเดินอาหาร หรือเป็นตัวช่วยส่งผ่านสารเคมีอันตรายและเชื้อโรค ขณะเดียวกันไมโครพลาสติกที่มีขนาดเล็กมากๆ อาจสามารถหลุดรอดเข้าไปในกระแสเลือด ระบบน้ำเหลือง ไปจนถึงอวัยวะสำคัญอย่าง ตับ

“ตอนนี้เรามีเบาะแสชิ้นแรก ว่าไมโครพลาสติกอยู่ในร่างกายมนุษย์แล้ว ต่อไปที่ต้องมีคืองานวิจัยที่มากขึ้นเพื่อเข้าใจให้ได้ว่ามันจะส่งผลอย่างไรกับร่างกายเรา” Philipp ระบุ

พลาสติกจิ๋วอยู่กับเราทุกหนทุกแห่ง

“ไมโครพลาสติก” เป็นนิยามของเศษพลาสติกที่มีขนาดเล็กกว่า 5 มิลลิเมตร ซึ่งอาจมีที่มาทั้งจากการผลิตขึ้นโดยตรง เพื่อใช้เป็นส่วนประกอบในเครื่องสำอางค์ เช่น เม็ดบีดส์ หรืออาจมาจากการแตกตัวของพลาสติกขนาดใหญ่อื่นๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งที่เกิดขึ้นในทะเล

เมื่อพลาสติกกลายเป็นส่วนหนึ่งในวิถีชีวิตสมัยใหม่ของเรา การจะกำจัดออกจากห่วงโซ่อาหารนั้นแทบเป็นไปไม่ได้ เมื่อประเมินจากข้อเท็จจริงที่ว่ามีพลาสติกกว่า 8 ล้านตัน ได้ถูกทิ้งลงสู่ทะเลในทุกๆ ปี

ขณะเดียวกันในทุกๆ 1 นาที ทั่วโลกก็มีการผลิตขวดพลาสติกขึ้นกว่า 1 ล้านชิ้น ซึ่งตัวเลขนี้ก็คาดว่าจะสูงขึ้นอีก 20% ภายในปี 2564

เมื่อพลาสติกอยู่ในทะเล หากไม่ถูกเกยขึ้นฝั่ง พลาสติกจะแตกตัวออกเป็นชิ้นเล็กๆ ซึ่งไมโครพลาสติกเหล่านี้จะมีชะตาชีวิตที่แตกต่างกันไป บ้างก็เกาะกลุ่มรวมกันเป็นกองขยะพลาสติกมหึมา ขนาดเท่ารัฐอลาสก้าที่ล่องลอยอยู่ในมหาสมุทรแปซิฟิก บ้างก็จมลงสู่ทะเล ล่องลอยอยู่ในแต่ละระดับชั้นความลึกขึ้นกับความหนาแน่น ขณะที่ส่วนอื่นๆ ก็จะถูกกินเข้าไปโดยสัตว์ทะเล เช่น ปลา แมงกะพรุน ซึ่งสุดท้ายแล้วก็จะถูกกินต่อโดยสัตว์อื่นอย่างนก หรือมนุษย์ อีกที

©Florida Sea Grant

ปัจจุบันนักวิทยาศาสตร์ยังมีความรู้น้อยมากเกี่ยวกับผลกระทบของไมโครพลาสติกหากได้รับเข้าสู่ร่างกาย งานศึกษาหลายๆ ชิ้นที่ผ่านมา พบเพียงข้อเท็จจริงที่ว่ามีการปนเปื้อนของไมโครพลาสติกอยู่ในแหล่งอาหารของเราเท่านั้น โดยงานวิจัยที่เคยเกิดขึ้นก่อนหน้านี้ เช่น ไมโครพลาสติกที่ถูกพบในตัวปลา แมลง นก น้ำอัดลม หรือแม้แต่ในน้ำประปาทั่วโลก

คำกล่าวหนึ่งที่ดูจะเป็นจริงของ Stephanie Wright แห่งคิงส์คอลเลจลอนดอน ผู้ทำการศึกษาเกี่ยวกับผลกระทบของไมโครพลาสติกต่อร่างกายมนุษย์ ระบุว่า ไม่ว่าเราจะมองหาไมโครพลาสติกในที่ใดก็ตาม เราก็จะเจอมัน

เกลือ 90% มี ‘ไมโครพลาสติก’

ก่อนหน้านี้เพียงไม่นาน กรีนพีซ เอเชียตะวันออก เพิ่งเปิดเผยผลการศึกษาที่ทำร่วมกับ ศาสตราจารย์ซึง-คยู คิม แห่งมหาวิทยาลัยแห่งชาติอินชอน โดยการสุ่มตัวอย่างและตรวจสอบเกลือยี่ห้อต่างๆ จากทั่วโลก ซึ่งพบว่าตัวอย่างถึง 90% ได้มีการปนเปื้อนไมโครพลาสติก

การศึกษาดังกล่าวได้ถูกตีพิมพ์ในวารสารทางวิทยาศาสตร์ Environmental Science & Technology โดยได้ทำการวิเคราะห์เกลือยี่ห้อต่างๆ จากทั่วโลกจำนวน 39 ชิ้น ซึ่งพบว่ามีเกลือตัวอย่างเพียง 3 ชิ้นเท่านั้นที่ไม่มีปนเปื้อนไมโครพลาสติก

ทั้งนี้ เกลือที่มีการปนเปื้อนพลาสติกมากที่สุด คือ เกลือสมุทร รองลงมาจึงเป็น เกลือทะเลสาบ และเกลือสินเธาว์ ขณะเดียวกันเกลือจากแหล่งกำเนิดในภูมิภาคเอเชียยังมีปริมาณไมโครพลาสติกสูงสุด เมื่อเทียบกับเกลือจากภูมิภาคอื่นๆ นอกจากนี้นักวิจัยยังพบว่าตัวอย่างเกลือสมุทรจากอินโดนีเซียชิ้นหนึ่ง มีปริมาณไมโครพลาสติกสูงสุด ซึ่งประเทศนี้เองถูกมองว่าเป็นผู้ทิ้งพลาสติกลงสู่มหาสมุทรมากที่สุดเป็นอันดับ 2 ของโลก

สิ่งที่การศึกษาชิ้นนี้ได้เน้นย้ำคือ เอเชียเป็นจุดอันตรายระดับโลกเรื่องมลพิษพลาสติก ซึ่งหมายความว่าระบบนิเวศบริเวณชายฝั่งทะเลในเอเชีย และสุขภาพของผู้คนที่อยู่อาศัยบริเวณนั้นจะมีความเสี่ยงมากขึ้น อันเนื่องมาจากมลพิษไมโครพลาสติกในทะเลที่รุนแรง

©Seung-Kyu Kim

งานวิจัยชิ้นนี้ยังระบุด้วยว่า หากมีการบริโภคเกลือ 10 กรัมต่อวัน โดยเฉลี่ยแล้วผู้บริโภควัยผู้ใหญ่จะรับไมโครพลาสติกเข้าสู่ร่างกายประมาณ 2,000 ชิ้นต่อปีผ่านเกลือเพียงอย่างเดียว แม้จะลดเกลือที่มีปริมาณการปนเปื้อนสูง เช่น เกลือตัวอย่างจากอินโดนีเซียที่พบในการศึกษานี้ แต่ผู้บริโภควัยผู้ใหญ่ทั่วไปจะยังคงบริโภคไมโครพลาสติกนับร้อยชิ้นต่อปี

“การทดลองหลายชิ้นระบุว่า การบริโภคไมโครพลาสติกผ่านผลิตภัณฑ์จากทะเลของมนุษย์ มีความเกี่ยวพันอย่างยิ่งกับการทิ้งพลาสติกลงทะเลในพื้นที่ดังกล่าว ดังนั้นเพื่อจำกัดการรับไมโครพลาสติกเข้าสู่ร่างกาย เราต้องมีมาตรการเชิงป้องกัน เช่น ควบคุมการทิ้งพลาสติก และลดขยะพลาสติก” ศาสตราจารย์ซึง-คยู ผู้เขียนงานวิจัยชิ้นนี้กล่าวเพิ่มเติม

ที่มา:
https://www.theguardian.com/environment/2018/oct/22/microplastics-found-in-human-stools-for-the-first-time
https://www.wired.com/story/your-poop-is-probably-full-of-plastic
http://www.greenpeace.org/seasia/th/press/releases/salt-platice-TH

- Advertisement -