ทำลายป่า องค์ความรู้ ‘แพทย์พื้นบ้าน’ สูญสิ้น ‘หมอยา’ ต้องนำเข้าสมุนไพรจาก ‘กัมพูชา-ลาว’

ผอ.มูลนิธิสุขภาพไทย เจ้าของรางวัล “อโชก้าเฟลโลว์” ประจำปี 2559 ระบุ ทุกวันนี้ผืนป่าถูกทำลาย ส่งผลให้หมอยาทำงานยากลำบาก ต้องสั่งต้นไม้-ใบไม้ จากประเทศเพื่อนบ้าน

นายวีรพงษ์ เกรียงสินยศ ผู้อำนวยการมูลนิธิสุขภาพไทย เจ้าของรางวัล “อโชก้าเฟลโลว์” ประจำปี 2559  เปิดเผยว่า ทุกวันนี้แม้ว่าระบบการแพทย์สมัยใหม่จะก้าวหน้ามาก แต่หลักคิดเรื่องการพึ่งตัวเองของชุมชนยังเป็นเรื่องที่สำคัญ เพราะถึงที่สุดแล้วโรงพยาบาลคงไม่สามารถรองรับผู้ป่วยได้ทั้งหมด โดยทุกวันนี้แพทย์แผนปัจจุบันกำลังสนใจตำหรับยาของการแพทย์พื้นบ้านที่ช่วยรักษาแผลจากโรคเบาหวาน ตัวยาของการแพทย์พื้นบ้านหลายชนิดทำให้แพทย์แผนปัจจุบันประหลาดใจว่าช่วยสามารถรักษาแผลได้ดี

อย่างไรก็ตาม ยอมรับว่าทุกวันนี้เรื่องทัศนคติยังมีปัญหา รวมทั้งในกลุ่มของบุคลากรการแพทย์แผนปัจจุบันที่มักจะไม่ยอมรับและไม่เชื่อถือในสิ่งเหล่านี้ แต่ปัจจุบันชัดเจนว่ามีทิศทางที่ดีขึ้นเรื่อยๆ นั่นเพราะมีการศึกษาและงานวิจัยออกมารองรับ มีตำหรับยาหลายอย่างที่การแพทย์แผนปัจจุบันยังไม่มีคำตอบ แต่กลับหาคำตอบได้ในการแพทย์พื้นบ้านหรือการแพทย์แผนไทย เช่น กลุ่มโรคผิวหนัง ที่แพทย์แผนปัจจุบันนำไปศึกษาและนำมาใช้รักษาผู้ป่วย

นายวีรพงษ์ กล่าวว่า ปัญหาในขณะนี้ก็คือฐานทรัพยากรถูกทำลาย ป่าไม้ สมุนไพรในหลายพื้นที่สูญหาย นั่นหมายถึงองค์ความรู้หายไปด้วย หมอยาบางพื้นที่จึงต้องสั่งตัวยามาจากประเทศเพื่อนบ้าน ดังนั้นสิ่งสำคัญคือต้องส่งเสริมให้ชุมชนมีป่าชุมชน ปลูกพันธุ์สมุนไพรที่ใช้บ่อยๆ เพิ่มมากขึ้น ซึ่งในอนาคตอาจแปรรูปไปสู่ธุรกิจของชุมชนได้

“งานที่สำคัญก็คือเราต้องช่วยกันอนุรักษ์และฟื้นฟูฐานทรัพยากรของเรา เพราะตอนนี้ป่าเราหมดไปเยอะมาก เราเริ่มหาตัวยาได้ยากขึ้นมาก บางทีหมอยาต้องสั่งยา สั่งใบไม้ ต้นไม้ มาจากฝั่งประเทศลาว หรือกัมพูชา ทั้งๆ ที่ก่อนหน้านี้ในบ้านเรามีมาอย่างอุดมสมบูรณ์”นายวีรพงษ์ กล่าว

นายวีรพงษ์ กล่าวว่า ลำพังแพทย์พื้นบ้านอย่างเดียวคงทำงานสำเร็จได้ยาก เนื่องจากแพทย์พื้นบ้านส่วนใหญ่เป็นผู้เฒ่าผู้แก่ ฉะนั้นจึงต้องเชื่อมโยงกับบุคลากรสาธารณสุข และส่วนสำคัญที่สุดก็คือกลไกองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) เพื่อรวบรวมองค์ความรู้ คืนความรู้ให้กับชุมชน ทำฐานข้อมูล รวมถึงการกระตุ้นให้เกิดการรวมกลุ่ม และเปลี่ยนและพัฒนาความรู้ ยกระดับศูนย์การเรียนรู้